— 75 — 
groot en te krachtig voor, men zoude dan voortdurend aan het 
snoeien moeten blijven. 
Op een land laat men de Liberia’s daarom zooveel stammen ma- 
ken als zij maar willen en neemt men geen waterloten weg. In 
plaats van eenen stam, krijgen zij er dan meestal meerdere, tot 
zeven en acht toe. Op andere landen tracht men de Liberia en ook 
wel de Java op drie stammen te houden. Die meerdere stammen 
worden minder hoog dan een enkele, en omdat zij dunner zijn, 
loopen zij minder gevaar van breken als zij met eenen haak naar 
beneden worden getrokken door de plukkers. 
Yelen trachten hunne Liberia’s getopt te houden op hoogten van 
zeven tot tien voet Wordt de groei te machtig, dan laat men een 
waterloot bij den top staan en topt dien weder nadat de boom 
aldus een paar voet hooger geworden is, dan kan men er ten min- 
ste nog goed met de ladders bij. 
Op een aantal ondernemingen wordt met de Javakoffie nu de 
proef genomen om de hoornen reeds jong te toppen en er later we- 
der een nieuwe top op te laten komen, die dan op zijne beurt later 
weder getopt wordt of ook niet als men voornemens is den tuin 
ongetopt te houden. Het doel van die werkwijze is den boom 
te dwingen een dikkeren stam en steviger primaire takken te ma- 
ken en ze meer in de breedte te doen groeien. 
Dooreen genomen schijnt het toppen het vruchtdragen noch te 
bespoedigen noch te vermeerderen. Het komt zelfs voor dat een 
getopte aanplant, die weinig opbrengt, flinke oogsten geeft, als men 
weder een of twee toppen op de boomen laat komen en ze laat 
doorschieten. Op een land zagen wij mooie oude boomen van bij 
de twintig jaar. Eenige jaren geleden gaven zij niet meer zoo- 
veel vrucht als gewenscht werd en toen had men er een paar 
toppen op laten groeien. Deze gingen overhangen en daarop 
waren eene reeks van kleinere toppen gegroeid, die aan hunne 
zijtakjes zwaar droegen. Als deze topjes te groot worden, snijdt men 
ze af en laat uit waterloten weer nieuwe topjes hunne plaats innemen. 
Maar ook bij jongere aanplantingen van een jaar of vijf, zes helpt 
laten doorschieten dikwijls om ze goed aan het vruchtdragen te 
krijgen. 
