— 77 — 
bij het snoeien toch verloren gaan en daarenboven moeilijker te 
verwijderen zijn naarmate zij ouder worden en zich verder ontwik- 
keld hebben. Zoo wordt nu wel niet altijd gedaan, maar dan is 
het gewoonlijk minder de wil die ontbreekt, dan het geschikte 
werkvolk of de fondsen. 
Maar toppen moeten alle ondernemingen, die met vrijen arbeid 
werken en in groepen vereenigd liggen, want het werkvolk gaat 
naar die perceelen, waar getopte tuinen zonder trappen of ladders 
te plukken zijn, ook al wordt er meer betaald en zijn zij overigens 
tevreden. Later komen zij wel weer terug, maar dan zijn in den 
tusschentijd te rijpe bessen van de boomen gevallen en moet men 
ze van den grond laten opzoeken, wat duur is, veel verlies en 
minderwaardige koffie geeft. 
Wij willen hier nog even melding maken van eene niet algemeen 
gevolgde en misschien ook niet algemeen bekende wijze van doen, 
die wij op onze reis aan troffen. 
Op een land waar de boomen op 5 4 voet getopt zijn en waar ge- 
kokersnoeid wordt, laat men van December af een top op de boo- 
men groeien, om in den drogen tijd meer sapcirculatie te hebben. 
Als de boom na den oogst zich weder hersteld heeft, wordt die top 
met het mes er afgenomen. Dit is in strijd met het beginsel om 
een boom geen onnoodig hout te laten maken, dat verloren gaat, 
maar dit is slechts eene zijde van het vraagstuk, misschien heeft 
de administrateur, die zoo doet, wel gelijk en wordt het genoemde 
nadeel door andere voordeelen vergoed. Of dit zoo is, kunnen wij 
na een enkel bezoek niet beoordeelen. 
Over bloei en over schaduwboomen. 
Om vrucht te kunnen oogsten moeten de boomen eerst gebloeid 
hebben, en een voldoende bloei is dus een der wichtigste gebeur- 
tenissen op een koffieland. Nu is onze kennis omtrent de oorzaken 
van bloei bij de planten in het algemeen nog van oppervlakkigen 
aard. Eenjarige gewassen zien wij onder gewone omstandigheden 
eerst bladeren en stengels maken en dan, als zij eene zekere ont- 
wikkeling bereikt hebben, gaan bloeien en vrucht dragen. 
