■r- 79 — 
een gedeelte der wortels af, daarvan is natuurlijk eene vermin- 
dering van sapaandrang het gevolg. Hier op Java schijnt dit 
zoogenaamde wortelsnoeien ook wel eens toegepast te zijn om bloei 
te laten uitkomen in de koffie en met het gewilde gevolg. 
Zijn de knoppen eenmaal gevormd, dan wachten zij op vernieuwden 
sterkeren sapaandrang om zich te ontplooien. Een flinke regenbui, die 
in den grond doordringt, brengt het uitkomen van een bloei te weeg, 
blijft die uit, dan kan men het door bevloeien bereiken . Vijf dagen 
na het onderwaterzetten bloeit een tuin. Maar is de sapaandrang 
te sterk, komt er na droogte in eens eene periode van zwaren 
regen, dan mislukken de bloesems en worden zoogenaamde sterretjes. 
Ook als de knoppen te lang op voldoende regen moeten wachten, 
vooral als zy reeds een begin van zwelling vertoonen, komt het 
niet tot vruchtzetting, zulk een bloei gaat dikwijls nog wel open, 
maar de stampers en meeldraden komen niet meer tot normale 
ontwikkeling, en de vruchtzetting blijft uit. 
Maar al is de bloei normaal geweest, dan is men nog niet zeker 
van den Oogst. Komt er na den bloei hevige droogte of te zware 
regen, dan vallen veel jonge vruchtjes at en later komt de periode, 
waarin de bessen rijpen moeten. Dan is het de vraag, of de boom 
hen genoeg voedsel daartoe kan verstrekken, zij het uit opgegaar- 
den voorraad, zij het wat de bladeren dagelijks er bij maken. Staat 
de boom nu een tijdlang bladerloos tengevolge van bladziekte, oelar 
djaran of andere kwalen, dan moet al dat voedsel uit den voorraad 
komen, die, zooals wij reeds bespraken, daartoe niet altijd voldoende 
is. Wij staan dan voor uitputting van den boom, dikwijls zoover 
gaande, dat de takken of zelfs de geheele boom afsterft. 
Het weder bepaalt dus het tijdstip van het uitkomen der bloesems. 
Na eenige zonnige dagen verschijnen bloemknoppen aan het jonge 
hout, die als het niet te droog blijft, langzaam aanzwellen tot 
zij rijp zijn om na een goede bui open te gaan. Intusschen blijft 
de vorming van nieuwe knoppen doorgaan, zoodat men, als er in 
den oostmoesson af en toe voldoende regen valt, bij de Java-koffie 
herhaalde malen bloeien kan zien uitkomen, van Mei en Juni tot 
November toe. Liberia bloeit veel gemakkelijker en geeft het ge- 
heele jaar door bloeien, het meest in den oostmoesson, maar alleen 
