• _ ‘ _ 83 — 
gemakkelijk met zekerheid aan te toonen, zooals de aaltjesziekte 
in koffie of suikerriet; wie niet grondig geoefend is in dat soort 
van werk, doet beter zich er niet aan te wagen. De eigenaardige 
wijze van verdorren van het loof en afsterven van takken, is wel 
voor de ziekte karakteristiek, maar dikwijls wordt elke kwijnende 
dadap, dadapziek genoemd, terwijl het niet altijd geheel duidelijk 
is, dat het juist deze ziekte is, waaraan de boom lijdt. 
In het algemeen vindt men de dadap wijder staan op de hoogere 
dan op de lagere landen. De uitersten, die wij aan troffen, zijn 
plantwijdtea van 48 X 48 en 12 X voet. Daarbij is echter 
wel te bedenken, dat de groei en ontwikkeling zeer ongelijk is. Op 
sommige perceelen met vruchtbaren bodem ziet men twintig- en 
meerjarige dadaps wan veertig voeten hoog, zoodat men ze moeilijk 
meer. kan laten snoeien. Op armen grond worden zij soms niet 
veel hooger dan vijftien voet en sterven zij spoedig af, zoodat men 
voortdurend moet inboeten. Veelal wordt bij den aanleg van nieuwe 
tuinen de dadap 12 x 12 of 16 X 16 voet geplant. Blijkt dan 
later de schaduw te dicht, dan kapt men in het vierde of vijfde 
jaar of nog later de boomen om den anderen weg. Meestal staan 
zij in de oudere tuinen op landen van niet veel meer dan 1000 
voet zeehoogte op 16 X 16 tot 24 x 24 voet en op 2000 voet zee- 
hoogte 24 X 24 tot 24 X 36 voet, maar zooals gezegd, dit is geen 
onveranderlijke regel en plaatselijke ondervinding speelt hier natuur- 
lijk een groote rol 
Zoo ook bij het snoeien. Men is er vrij algemeen van overtuigd, 
dat een aanplant minder bloeit naarmate hij meer beschaduwd is. 
De praktijk vat de rol der schaduwboomen ook in dien zin op. De 
meeste planters snoeien de dadap vooral in het begin van den west- 
moesson, als de tijd van bloei en vruchtzetting der koffie voorbij is, 
maar er zijn er ook vrij vele, die met opzet na den pluk snoeien 
om daardoor meer bloei te doen uitkomen. Veel hangt natuurlijk 
in deze af van den toestand van het plantsoen. Als de boomen 
geleden hebben door een groeten oogst, meent men veelal, dat het 
goed is hem rust te gunnen en het volgend jaar weinig te laten 
dragen om hem aldus gelegenheid te geven jong hout te maken en 
den uitgeputten voedselvoorraad weder aantevullen. Staat daarentegen 
