87 — 
omdat naar men ons mededeelde de toeri den grond droog maakt. 
Ook op andere landen gebruikt men daar wel toeri, als de dadap 
niet wil. 
Kapok ziet men veel in Midden-Java, maar meer langs de wegen 
en tuinpaden dan als schaduw tusschen de koffie. 
Verder zijn er nog een aantal boomen aanbevolen, zooals Schizo- 
lohium excelsum^ Grevillea rohusfa^ die op Ceylon veel gebruikt 
wordt, caoutchouc en getah pertja leverende boomen om tegelijk 
schaduw van te hebben en ook van te oogsten. Wij zagen daarvan 
hier en daar enkele exemplaren, meest nog jonge, zoodat er nog niet 
veel van te zeggen valt. Trouwens het is hiermede weder zooals met 
zooveel in de koffie, wat op de eene plek goed gaat, slaagt op de 
andere niet; op ieder land moet men die boomen zelf planten en 
nagaan, hoe zij daar groeien. Vooruit zeggen kan men het niet. 
In Teijsmannia vindt men steeds een lijstje van de zaden, die 
hier in den cultuurtuin beschikbaar zijn. 
Wanneer men het altijd voor het kiezen had, zouden windhoe- 
ken wel niet beplant worden met koffie, want daar valt weinig te 
oogsten. De boomen lijden door den hevigen wind en als zy vrucht 
dragen, schuren de heen en weer waaiende takken tegen elkaar en 
slaan de bessen van de twygen af. Men kan echter moeilyk ge- 
deelten van hellingen ter grootte van enkele bouws bij eene erfpachts- 
aanvrage uitsluiten en, als het geheele terrein nog met bosch be- 
groeid is, kan men dikwyls vooruit niet weten welke plekjes juist 
het meest blootgesteld zullen zijn, als het bosch gerooid is. 
Op de vlakkere landen hebben de naar den heerschenden wind 
gelegen randen der tuinen het meest te lijden. Het ergst is dat 
in streken waar in den oostmoesson de uitdrogende passaatwind fel 
doorstaat. 
Op zeer bergachtig terrein, waar soms het geheele land uit 
ruggen en ravijnen bestaat en haast geen plekje vlak is, verweert 
men zich tegen den wind, door op de blootgestelde hellingen de 
dadap dichter te planten, zoodat de kruinen daarvan den wind 
opvangen voor de daarachter groeiende koffie. Daaracliter, want 
op eene helling beschut’ vooral de kruin van de dadap, die in eene 
lagere rij geplant is, de koffie in eene hoogere voor den wind. 
