verband ter band genomen. Op die wijze ontvangt het onderzoek eeii 
eigen wetenschappelijken grondslag en kunnen de elders reeds verkregen 
ervaringen ook dienstbaar gemaakt worden aan de phytochemische studie 
der Indische gewassen (^). Aldus opgevat scliijnt het uitvoeriger te zijn 
dan tot eene studie der geneeskrachtige' planten noodig is, maar dit ware 
alleen dan het geval, indien het begrip inlandsch geneesmiddel in den 
meer beperkten en min gunstigen zin werd genomen. 
Men behoort nl. op Java onderscheid te maken tusschen de eigenlijke 
volksgeneeskunde, de toepassing der in het wild groeiende planten door 
de eenvoudige dessa-lieden, en de praktijk der zg. »officieele” inlandsche 
geneesmiddelen, gelijk die naar vastgestelde recepten wordt uitgeoefend. 
De eerste is eenvoudig in hare toepassing en — hoe naïef soms in hare 
opvatting — door de onmiddellijke natuurwaarneming die aan haar ten grond- 
slag ligt, voor het experimenteel onderzoek toch van grooter waarde dan 
de geschreven »inlandsche” geneesmiddelleer met hare gecompliceerde en 
(') Het denkbeeld, om uit de natuurlijke verwantschap der gewassen gegevens Ie verzamelen 
voor de chemische kennis, en omgekeerd uit de scheikundige samenstelling hun natuurlijke 
verwantschap te leercn kennen, wordt reeds in de geschriften van Linnaeus uitvoerig behandeld 
en heeft sedert herhaaldelijk zoowel chemici als botanici tot min of meer geslaagde specula- 
tiën aanleiding gegeven. De toepassing van dit principe stuit nl. in de praktijk op vele 
bezwaren af, en al valt de juistheid in een overgroot aantal gevallen niet te ontkennen, de 
talrijke ware of schijnbare uitzonderingen manen tot voorzichtigheid in hel maken van 
gevolgtrekkingen op dit gebied. Niettemin mag men bij het stelselmatig phytochemisch 
onderzoek eener Hora — iii casu bij de studie der Indische planlenstolïen — met recht eischen, 
dat de scheikundige nauwlettend acht geeft op de verwantschap der door hem onderzochte 
gewassen, zooals deze door den plantkundige op morphologischen en anatomischen grondslag 
wordt nagespoord en in het licht gesteld. Op hare beurt kan dan de chemische analyse 
bijdragen lot de oplossing van vraagstukken, de systematiek betreffende. Wilde men alleen 
op de chemische eigenschappen een stelsel bouwen, dan zoude men natuurlijk evenmin lol 
de ware samenhang der planten komen, als met elk ander exclusief, kunstmatig stelsel het 
geval is. Maar in een natuurlijk stelsel behoort naast de botanische kenmerken, ook aan 
de phylochemische verwantschap een belangrijk aandeel te worden loegekend. 
Van den systernatischen gang wordt, gelijk ook uit dit verslag blijkt, om praktische 
redenen herhaaldelijk afgeweken. Soms geeft het actueel belang voor de geneeskunde van 
eeuig Indisch gewas eene verklaarbare aanleiding daartoe, of schijnt het wcnschelijk eene 
reeds elders ontdekte plantenstof in Indische gewassen na te sporen. Vaker nog nopen 
redenen van huishoudelijken aard lot de afwijking. De moeilijkheid om medicinale gewassen 
van hun natuurlijke standplaats te verzamelen, is iii Indié' gewoonlijk zéér groot en de 
onderzoeker moet zich dus in vele gevallen richten naar het materiaal dat in ’sLands 
Plantentuin beschikbaar geraakt of door toevallige omstandigheden tijdelijk van buiten af 
verkrijgbaar is. Is het op grond van hel systematisch voorloopig onderzoek waarschijnlijk 
te achten, dat eene plant voor de geneeskunde belangrijke stoffen beval, dan wordt zij in 
den cultuurtuin van ’sLands Plantentuin op grooter schaal aangekweekl en zal dus allengs 
eene voldoende hoeveelheid voor nadere proefnemingen voorhanden zijn. 
