53 
(eigentlijk Paoenja Pandak, wortel van den Pandak) leveren. De be- 
grenzing van de soorten is niet scherp. {Species clenuo examinandael 
schrijft Miq). Ook het geslacht heeft voor de kritiek geen stand 
gehouden en is door de schrijvers def Genera Plantarum (II, 697) 
opgeheven; de daartoe behoorende planten zijn onder Ranwolfia L. 
gerangschikt. 
De beide soorten, 0. serpenlinum L. poelé of poeleh-pandak s. s. 
en 0. trifoliatum (ook wel akar tikoes, muizenwortel, geheeten) zijn 
door Rümphiüs als Radix miistelae prima en secmda riihra uitvoerig 
en goed herkenbaar beschreven in het Auctuarium van zijn Herb. 
Amboinense (VII. p. 29 en 30, lab. 29); afbeeldingen komen voorts 
(volgens Pritzel Thesaurus Iconum) in Rheede Hort. Mal. 6, 47. 
Jacq. Schoenbr. 3, 389. Bot. Mag. 20, 784. Roemer Archiv. d, 7. 
Lam. Encycl. 842. Wicht Ic. pl. Ind. or 3, 849 en Burmann Thes. 
zeijl. 64. (van O. serpenlinum) en in Gaertn. Carp. d09 (van 0. tri- 
folialum) voor. Poeleh pandak behoort tot de eerste geneesmiddelen, 
die uit Indië naar Europa gelangd zijn. Men vindt het dan ook 
vermeld in oude werken over materia medica, als deel uitmakend van 
den Europeeschen artsenijschat in vroeger tijd, en wel als Radix 
Mungos (Radix Serpentum) onder welken naam echter ook de wortels 
der Rubiacea: Ophiorhiza Mungos L. werden verkocht. Wat de 
Indische auteurs mededeelen is alleszins geschikt onze belangstelling 
voor dit geneesmiddel te wekken. Volgens Dymock (1. c. 505) komt 
de plant reeds in sanskriet-geschriften voor, en gebruiken de Hindoes^ 
de wortel als koortsmiddel, als slangen-tegengift en bij dysenterie ; som- 
migen meenen ook dat het contractie van den uterus kan veroorzaken 
en volgens Drury wordt het in moeilijke verlossingen even als moeder- 
koorn toegediend. Garcias noemt het een primum et laudatissimum 
remedium. Vele andere schrijvers roemen voorts den wortel als sto- 
machicum, anthelminlicum, als geneesmiddel bij koliek, cholera en tal 
van andere kwalen, gelijk zulks bij volksgeneesmiddelen, die eenmaal 
eene reputatie verworven hebben, gewoonlijk het geval wordt. Rum- 
PHius stelt vooral het gebruik tegen slangenbeet op den voorgrond, 
maar roemt ook de inwendige toepassing bij verschillende ziekten. 
Tegenwoordig is op Java het gebruik als inwendig geneesmiddel voor 
den merisch niet zeer aanzienlijk, daar men de heroische werking 
vreest; belangrijk is echter nog de toepassing als vétérinair genees- 
middel «gevende men de bladeren met gras vermengd aan paarden te 
