115 
ze in smalle riempjes en weekt ze (in een korfje) een etmaal in een 
rivier of ander versch water, daarna kan men ze zonder schade eten. 
De schors van den boom gewreven, en op water gestrooid, doodt de 
visschen. Het sap van de bladen in verrotte wonden gedruppeld, doodt 
de wormen, de met water gewreven pitten smeert men op het hoofd 
tegen ongedierte. Ook sterven de hoenders, als ze van deze pitten eten. 
De Baliérs zullen van de pitten niet eten, alvorens ze eerst eenige 
weken in het water geweekt zijn, en dan werpen ze nog eerst wat voor 
de hoenders om te beproeven of die het zonder schade kunnen eten. 
Het gebeurt soms dat aldaar (op Bali) de koebeesten van de bladen 
eten, die dan daarvan sterven. Deze bladen worden gebruikt tegen 
kadel (schurft)”. Het door Rümphius medegedeelde, vindt men grooten- 
deels bij de latere schrijvers weder terug. Volgens Horsfield : (Verh. 
Bat. Genootschap 8. (1826) bl. 114) all the parts of the tree named 
Pangium bij Rümphius, particularly the bark, the leaves, and the 
shells of the fruit, are said to possess a powerful anthelmintic effect”. 
Blume verhaalt, dat de bast, bladen, vrucht en zaad scherpe narco- 
tische eigenschappen bezitten, dat door deze de hersenen sterk aange- 
daan worden, angst, hoofdpijn, duizeligheid, slaapzucht, walging en 
zelfs vlagen van krankzinigheid worden veroorzaakt; dat het gebruik 
dezer den menschen en dieren schadelijk, ja doodelijk, kan zyn”. 
(Crudi si eduntur pernoxii sunt, vertiginem aliosque affectus nervosos 
excitant, praesertim vero pulpa semina obvolvens et caro fructuiim 
novorum, quorum usus vel letalis esse potest. Rumphia IV.) De giftig- 
heid der verschillende deelen van Pangium deed Blume de aanwezig- 
heid van een op Menispermine (Picrotoxirie?) gelijkend alcaloid (?) 
vermoeden. Hij hechtte aan het voorkomen van een bedwelmend gift 
in Pangium een zóódanige beteekenis dat het hij hem den doorslag 
gaf voor het opstellen eener nieuwe natuurlijke planten familie, 
mede op grond zijner bedwelmende eigenschappen ook Hydnocarpus 
gebracht werd. Later is deze familie der Pangiaceae weder tot de 
Pixineae [Flacourtineae] teruggebracht. HASSKARi.J)eschrijft aldus de toe- 
bereiding van Pangium-\r\ich[en in de Soendalanden, geheel overeen- 
komstig de opgaven van Rumpiiius: »de vruchten worden geschild, dan 
afgekookt en met eenen steen geslagen tot dat de harde hot breekt; 
de vleezige pitten worden er uitgenomen, in oene bak 2 — 3 dagen 
in water geweekt, waarop zij kunnen worden gegeten. Eet men ze 
zonder deze toebereiding zoo wordt men bedwelmd en de dood zal 
8 
EERSTE VERSLAG. 
