582 
De analyse der oplossingen hebben wij langs 
pyknometriscben weg uitgevoerd; deze raeüiode is, 
hier niet slechts zeer eenvoudig maar, gelijk aanstonds 
zal blijken, tevens uiterst nauwkeurig. Zij stelde ons 
in staat de koncentratie der oplossingen tot op 
0.01 % vast te stellen, h Daarbij werd gebruik ge- 
maakt van de vergelijking, door Hetterschij uit 
zijne waarnemingen (bij 30°. 00 C.) afgeleid, welke 
het verband voorstelt tusschen het spec. vol. en de 
koncentratie der oplossingen. Die vergelijking luidt ; 
Vc = ] .00435—0.820924 G + 0.016857 C^, 
waarin Vc het spec. vol. bij 30°.00 C. en C de 
koncentratie in procenten der oplossing (som = 1.0000) 
weergeeft. Nadat de oplossingen gedurende langen tijd 
bij 30°.00 G. waren geschud * *) (meestal werden de 
bepalingen in den namiddag begonnen en tot den 
volgenden ochtend voortgezet, terwijl bij Hetterschij’s 
onderzoek was gebleken, dat na 4 a 6 uren de 
verzadiging reeds is bereikt), werden zij in den 
pyknometer ^) overgebracht. Ten einde daarbij ver- 
damping van het oplosmiddel geheel te beletten, 
hebben wij gebruik gemaakt van een toestel, dat in 
Fig. 1 is afgebeeld. Men schuift na het schudden de gummi-buis F omlaag, verwijdert den 
stop van het fleschje en bevestigt met behulp der gummi-verbinding G het glazen 
7-stuk EGB op den hals, De glazen buis BB is op hare beurt met een korte 
caoutchouc-verbinding op het 2'-stuk bevestigd, terwijl met behulp van het buisje 
C, dat bij de insnoering een wattenpropje bevat, de pyknometer D in omge- 
keerden stand met BB in verbinding staat. Deze buis is bij Wi ingesnoerd en 
bevat daar een tweede prop watten. Met een gummi-ballon perst men bij E lucht 
in A; de door Wi en Wo gefiltreerde oplossing treedt dan in den pyknometer. 
Stroomt zij uit de rechtsche kapillair uit, dan verbreekt men, terwijl men blijft 
persen, de verbinding van den pyknometer met C en bereikt aldus, dat de pykno- 
meter geheel gevuld is. Daarna brengt men dezen in een thermostaat bij 30°. 00 C. 
en verwijdert door voorzichtig blazen in de kapillair (met behulp van een zeer 
dun caoutchouc slangetje) zooveel van de oplossing, totdat zij op willekeurige 
punten van de verdeelingen der beide kapillairen staat, die men noteert, zoodra 
het temperatuurevenwicht is ingetreden ^). Na zorgvuldig afdrogen wordt de pyknometer 
met inhoud gewogen; alle wegingen worden op het ledig gereduceerd. De wegingen 
tot op Vio werden uitgevoerd op een balans van Bunge met kijkeraflezing. ‘) 
0 Bij den gebruikten pyknometer van + 10 cc. inhoud korrespondeerden ge- 
wichtsverschillen van 2 mgr. der oplossing met 0.01 7o koricenlratieverschil. 
*) Het gebruikte schudapparaat vindt men beschreven bij Ernst Cohen en 
H. R. Bruins, Deze Verslagen, 25, 1277 (1917). Ook Zeitschr. f. physik. Chemie 
93, 43 (1918) 
3) De beschrijving van den gebruikten pyknometer vindt men o.a bij Ernst Cohen 
en A. L. Th. Moesveld. Zeitschr. f. physik. Chemie 93, 385 (1919). Zie aldaar § 69. 
■^) 1 m.M. der verdeeling korrespondeerde met ± 1/4 m.M^. 
^) De gewichten waren gekontroleerd volgens de methode, beschreven door 
F. Kohlrausch, Lehrbuch der praktischen Physik, 1 1 te Aufl., Leipzig 1910, pag. 62. 
