620 
rige colloïdaie, eitwitlooze oplossingen, een vrijmakende werking 
nitoefent. Volkomen dezelfde werking komt toe aan kleine hoeveel- 
heden loog. Voegt men dus aan een waterige earotine-oplossing 
aelher toe (die daaraan zonder meer in het geheel geen kleurstof 
onttrekt), daarna eeriige druppels 10 pc. NaOH, en schudt flink door, 
dan gaat alle kleurstof in de aether-laag over. Prof. Kruyt was zoo 
welwillend deze colloïdaie oplossingen voor ons le onderzoeken en 
het vraagstuk met ons te bespreken. Hij vond, dat zij heel fraai 
het verschijnsel van Tyndall geven, terwijl onder het ultiaraicros- 
coop kleine partikeltjes te zien zijn, die de beweging van Hrown 
vei’toonen. Hij vond verder, dat dezelfde, het lipochroom vrijmakende 
werking, die alcohol en 10 pc. NaOH ontvouwen, ook toekomt aan 
allerlei andere zoiden, vooral van 2- of 3-waardige metalen. Het 
fraaist werkt een colloïdaie alunnnium hydi'oxyde-oplossing. Voegt 
men bij de colloïdaie earotine-oplossing eeinge druppels Aluminium- 
sol, daarna aether en schudt, dan wordt de onderste laag terstond 
geheel ontkleui'd. 
Nadat wij in de ons ten dienste staande literatuur vergeefs naar 
een dergelijk verschijnsel hadden gezocht, bleek ons, dat Willstatter 
hetzelfde had waargenomen bij waterige colloidale oplossingen van 
chlorophy II. Hij bereidde deze — "dj de overeenkomstige 
lipochroom- 0 [)lossingen — door aan een alcoholische chlorophyll- 
oplossing een groote hoeveelheid water toe te voegen, en daarna 
den alcohol in vacuo te verdampen. Door aether gelukte het hem 
nu niet het chlorophydl uit de waterige oplossing uit te ti'ekken. 
Wel ging de groene kleurstof onmiddellijk in den aether over, wan- 
neer hij aan de waterige oplossing een kleine hoeveelheid van een 
electroljt had toegevoegd. Willstatter heeft niet nagegaan, of ook 
eenige druppels alcohol ,, bevrijdend’’ werken. Hij verklaart de wer- 
king van het zout door aan te nemen, dat de in dispersen staat 
verkeerende chlorophvll-partikeltjes niet voor den aether bereikbaar 
zijn. De toevoeging van het electrolyt heeft een uitvlokking' tenge- 
\'olge, waarbij de deeltjes aanvankelijk zoo klein zijn, dat zij voor 
het oog j»og inet zichtbaar zijn en de vloeistof volkomen helder 
schijnt. Eerst allengs komt het tot een zichtbare uitvlokking. Doch 
ook i-eeds in het stadium, waarin het tot eene voor het oog nog 
niet zichtbare uitvlokking is gekomen, zijn de uitei'St kleine deeltjes 
bereikbaar voor den aether, en lossen er in op. 
Deze verklaring zal ongetwijfeld ook kunnen gelden voor het 
door ons bij hel lipochroom waargenomen verschijnsel, zoover aan 
de vloeistof loog, Al-sol, of andere uitvlokkende middelen worden 
toegevoegd. Zij geeft echter, uit den aard der zaak geen rekenscha[) 
