691 
men in het begin van een proef, wanneer de darm dus nog slechts 
op groote dosen pilocarpine en nog niet op de kleine reageert, 
veel meer kans heeft de gevoeligheid door een of andere stof te 
kunnen verhoogen, dan op het einde van de proef wanneer de darm 
reeds de maximale gevoeligheid voor pilocarpine heeft, die zij uit 
zich zelf dien dag kan bezitten. 
Wij hebben nu in 20 gevallen nadat de darm zijn constante ge- 
voeligheid voor pilocarpine had verkregen, serum toegediend (hetzij 
serum alleen of serum plus pilocarpine) daarna het serum met de 
pilocarpine weer uitgewasschen en dan weer op nieuw dezelfde dosis 
pilocarpine gegeven die van te voren een constante uitkomst gegeven 
had. In deze 20 onderzochte gevallen was 15 maal de pilocarpine- 
werking na het serum sterker dan te voren (4 maal was de reactie 
veel sterker, 5 maal duidelijk en 6 maal slechts in geringe mate 
sterker als tevoren) 1 maal bleef de werking gelijk en 4 maal had 
de tweede dosis pilocarpine minder effect dan de eerste. 
Een voorbeeld van een belangrijke versterking van de pilocarpine 
werking door serum wordt in fig. 1 gegeven. Hier had na herhaalde 
Fig. 1. Invloed van konijnenserum op de werking van pilocarpine op den over- 
levenden dunnen darm van de kat. 
a. 0,04 mgr. pilocarpine geeft matige contractie. 
h. 0,4 c.c. konijnenserum + 0,4 mgr. pilocarpine geeft sterke contractie, 
c. 0,04 mgr. pilocarpine geeft sterkere contractie dan in a. 
45 * 
