719 
Deze proeven brengen dus de bevestiging van onze veronderstelling 
dat in het serum stotFen voorkomen, die de adrenalinewerking be- 
vorderen ; wanneer het serum vervangen wordt door Tjrodevloeistof + 
roode bloedcellen werkt adrenaline minder dan te voren, indien nl. 
op deze wijze een groote hoeveelheid bloed wordt onttrokken. Deze 
vermindering van de adrenalinewerking kwam tot uiting, zoowel 
wanneer de primaire adrenalinewerking een daling was geweest 
proef 1 en 4) als wanneer deze primaire werking een stijging was. 
(Proef 3). De vermindering der adrenalinewerking treedt op, on- 
verschillig of door de plasraaphaeresis de bloedsdruk is gedaald 
of niet. In proef 3 heeft na de plasmaphaeresis 0,01 mgr. adrenaline 
geen werking hoewel de bloedsdruk 150 mm. Hg. bedraagt, terwijl 
te voren bij een bloedsdruk van 168 mm. Hg. 0,005 mgr. adrena- 
line een duidelijke stijging gaf. 
Het is noodig om den nadruk te leggen op het feit, dat na ont- 
trekking van plasma de adrenaline minder werkt, ook als de bloeds- 
druk hoog is , omdat kort geleden Peyton Rous^) en Wilson en Barbier^) 
hebben aangetoond, dat bij honden en katten adrenaline minder 
werkzaam wordt, indien door ontbioedingen de bloedsdruk sterk 
gedaald is. Wij hebben dit zelfde verscliijnsel een enkele maal 
waargenomen o.a. in proef 4. Daar liad, terwijl de bloedsdruk 
78 mm. Hg. bedroeg, 0,005 mgr. adrenaline geen werking, maar 
nadat door injectie van roode bloedcellen met Tjrode de bloedsdruk 
op 108 mm. Hg. was gebracht, gaf 0,005 mgr. adrenaline weer een 
geringe bloedsdriikstijging. Dit verklaart echter niet de geringe 
adrenalinewerking na bloedonttrekking in onze andere proeven, 
omdat ook wanneer de bloedsdruk na plasmaphaeresis iSOmm. Hg. 
bedroeg (proef 3), de adrenaline toch een verminderde werking had. 
Trouwens om alleen door de aanwezigheid van lagen bloedsdruk een 
verminderde adrenalinewerking te krijgen moet de bloedsdruk al 
heel sterk gedaald zijn, in Barbiers proeven o.a. tot 10 en 15 mm. Hg. 
Door het onttrekken van serum en toevoegen van Tyrodevloeistof + roode bloed- 
cellen wordt natuurlijk de viscositeit van het bloed verminderd. Dit zou op zich 
zelf een reden zijn tot een 'verminderde adrenalinewerking — volgens het door 
H. Börner aangegeven mechanisme (zie boven). — Het lijkt ons echter onwaar- 
schijnlijk dat dit in onze proeven het geval is, omdat een zeer aanzienlijke bloeds- 
onttrekking, waardoor na inspuiten met Tyrode vloeistof het bloed zeer sterk aan 
viscositeit is afgenomen, soms nog geen verminderde adrenalinewerking geeft (Proef 2), 
terwijl omgekeerd, wanneer een stadium is bereikt waarin de adrenaline niet meer 
1) Peyton Rous and G. Wilson. The influence of etheranesthesia of hemorrhage 
and of plethora from transfusion on the pressor effect of minutes quantities of 
epinephrine. Journ. of exp. med. 1919, p. 173.- 
E. Barbier. Hemorragie et adrenaline. Soc. de Biol. Tomé 82, p. 758, 1919. 
