Natuurkunde. — De Heer Lorentz biedt eene mededeeliiig aan 
van den Heer H. Hulshof: ,,De osmotische druk, opgeval als 
een capillair verschijnsel” . 
(Mede aangeboden door den Heer P. Zeeman). 
In deze mededeeling- zal getracht worden eene verklaring te geven 
van het ontstaan van den osmotischen druk, door het optreden van 
I dezen druk op te vatten als een gevolg van capillaire werking. 
Ofschoon er nog wel moeilijkheden overblijven, kon toch, naar het 
j mij voorkomt, eene poging in deze richting worden gedaan. Het 
uitgangspunt zal hetzelfde zijn dat in eene vroegere mededeeling 
I (Verslagen Koninkl. Akademie van Wetensch. te Amsterdam, Jan. 
j 1900) gekozen werd ter bepaling van de oppervlakte-spanning en 
I waarbij werd aangenomen dat in een punt der overgajigslaag vloei- 
; stof-damp de invloed der atti-actie in verschillende richtingen eene 
I verschillende waarde lieefr. Voor eeri vlak, dat in de richting der 
' overgangslaag loopt, is de geheele kracht per vlakte-eenheid (druk), 
door de stof aan den eenen kant van het vlak op die aan den 
i anderen kant uitgeoefend. Zij is samengesteld uit de attractie en 
; wat men den thermischen druk 0 kan noemen, zoodat 
I = 
I Ook bij een vlakte-element loodrecht op de overgangslaag kan 
men spreken van de totale kracht, die het deel van het stelsel aan 
I de eene zijde op het deel aan de andere zijde uitoefent, d. i. van 
1 den druk /j, en van de aantrekking tusschen beide deelen en 
t van den thermischen druk zoodat 
I = — ?« + 
i In plaats van de attractie q^ en q^ spreekt men ook wel van 
den moleculairen druk Mj en Mj ; q^ = Mj en q^ =z M \ ; in homo- 
a • 1 j I f MRT 
gene phase \s -q = M = ao = — De thermische druk >J = r 
^ v‘‘ V — o 
heeft, naar aangenomen wordt, eene waarde, die in alle richtingen 
even groot is en ook even groot als in eene homogene phase van 
de dichtheid, die in het beschouwde punt bestaat. 
Pi f M/ Pj -1 Af,' = p \- M' = 
