1036 
kiiig zal V voorstellen het volume van 31^ giam zuiver oplosmiddel 
onder den in het vat aanwezigen druk; wij kunnen er voor schrijven 
v ' — volume is door J/, (1 — x) gram der 
eerste en x gi’am der tweede componente ingenomen onder 
denzelfden druk. 
Nn is in onze betrekking 
ïjAjo, = — MRT A 
het tweede lid tevens de verandering, die de thermodynamische 
potentiaal van het oplosmiddel ondergaat bij vermeerdering der con- 
centratie met A.Ci, wanneer de druk standvastig blijft, immers de 
theorie van van der Waals geeft voor de waarde van dezen poten- 
tiaal in de homogene oplossing 
HM = MRT log (1 —. 1 ',) -f 
\dxj, 
Hierin is 
— pv' — J'pdo' 
: pv' — MRT log {v' — hx^ ) — 
Dus 
/'dixM\_ __MRT _ /dVrcA 
'\dx,^ J,, 
en daar wij ons bepalen tot zeer verdunde oplossingen. 
Wij krijgen derhalve voor onze betrekking 
u A p, = A p A/. 
Nu kan men de waarde van den thermodynamischen potentiaal 
van het oplosmiddel aan den wand, waar wij x nul stellen, voor- 
stellen door 
B — Tl] + p, r = p Af. 
Veranderen wij de waarde van pAi dan zal dus gelden dat 
ds — T dr] -\- Pi dv 'V dp^ — dp Af. 
Zal dus deze verklaring van het ontstaan van den osmotischen 
druk juist zijn, dan zal v(lp^ = dpM moeten zijn en dan zal voor 
de verandering, die de toestand der grenslaag in de onmiddellijke 
nabijheid van den wand ondergaat bij vermeerdering der concen- 
tratie der homogene oplossing met (U\, welke toestandsverandering 
slechts in eene verandering der dichtheid kan bestaan, moeten gelden 
df — T dl] -f p, dv — 0. 
