j037 
Maar dit gevolg' is geheel in overeenstemming met de thermody- 
namisclie theorie der eapillariteit. Beschouwt men een element der 
uiterste laag en laat men dit, zonder dat de dikte verandert, in de 
richting van den wand uitzetten, zoodat v met dv verandert. De 
uitwendige arbeid, die ten koste van de toegevoerde warmte verricht 
wordt is p^dv en niet p^dv; de toegevoerde warmte is t en derhalve 
X dt] = p^dv -L de. 
Inderdaad is deze vergelijking' niet anders dan de bekende verge- 
lijking der capillariteitstheorie 
de = xdi] — jo, dv -|- ods, 
wanneer wij haar betrekken niet op het geheel der lagen, waaruit 
een grenslaag bestaat, maar op eene enkele dezer lagen. 
Nu de gevolgtrekking, waartoe wij zijn gekomen juist is, blijkt 
dat wij het vraagstuk ook anders kunnen aanvatten door voorop 
te stellen dat bij isotherme toestandsverandering in de uiterste grens- 
laag, waar geen suiker ondersteld wordt te zijn, 
duM = vdp^. 
Aangenomen worde nu verder dat in de homogene verdunde 
oplossing de grootheid pil/ voor het water wel een anderen vorm 
maar steeds dezelfde waarde heeft als in de uit zuiver water 
bestaande uiterste grenslaag' (of in de suikervrije dampphase, die 
met de oplossing coëxisteert). Deze pM in de homogene oplossing' 
is eene functie van a’i en p ^ ; 
Wanneer wij nu de concentratie der suikeroplossing met dx^ doen 
toenemen, terwijl de druk p^ standvastig' blijft, verandert pAf in de 
oplossing met — AIRTdx, en in de uiterste suikervrije laag aan 
den wand met vdp^. Hieruit volgt vdp.^ = — A[RTd.%\. Laten wij 
toe dat osmotische druk optreedt, dan zal deze zijn 
— 
MRT dx^ 
V 
Opmerking verdient hierbij dat door het laten optreden van den 
osmotischen druk overal in alle lichtingen de druk met het bedrag 
(/pj zal toenemen. In de uiterste grenslaag' aan den wand herkrijgt 
de druk dus zijne oorspronkelijke waarde. De totale verandering 
van 2^2 tengevolge van de twee toestandsveranderingen is dus nul. 
Hetzelfde geldt dientengevolge van pM in de uiterste grenslaag omdat 
b Zie Dr. G. Hokdius Boldingh. Akad. Proefschrift. Amsterdam 1893. 
67* 
