1049 
Hierin hebben wij niets anders dan de componenten van den 
welbekenden RöNTGENwc^or, die in de driediniensionale vectorreke- 
ning' als het vectorprodnkt [p . ‘wj geschreven wordt van de polai'isatie 
p en de snelheid der materie w. 
Wij zullen goed vasthouden, dat in onzen tensor de polarisatie 
(in de a4-com ponenten) steeds vergezeld wordt door den correspon- 
deerenden KönTGKmector (in de aè-coniponenten, «^2^4, l>^4:). 
9. In een ander stuk van ia^4:, h^\), n.1. 
, / ds^ , ds^ \ 
— 4 Ne 1 s" , 
herkennen wij de componenten der magnetisatie. 
Ten slotte vinden wij in het overblijvende: 
' - 4 Nes<^ ^ (c) + 4 Nes^ ^ (c) «c— , 
de aanwijzing van het voorhanden zijn van een nieuiv effect. Het is 
een effect van de tweede orde, en werd daarom verwaarloosd door 
Lorentz 'j en door Cünningham ^). Born scheidt het niet van de 
magnetisatie. Maar wij zullen straks een experiment aangeven (§ Tl) 
waarin het effect aan den dag zou kunnen treden, afgescheiden van 
magnetisme. Wij zullen daarom deze termen atzondei'lijk behandelen. 
De kwadi'atische elektrische momenten der atomen doen hiei' hun 
intrede : 
es^ s* *, 
dezelfde grootheden die een rol spelen bij recente onderzoekingen 
van Debuë en Holtsmark ’) over de verbreeding der spectraallijnen 
van lichtgevende gassen onder verhoogden druk. De halve som dezer 
grootheden per volumeneeidieid, die in zekeren zin als maat voor 
de elektrische uitgebreidheid der alomen dienen kan, wil ik voorloo- 
pig de elektrische extensie noemen. Indien de atomen meer dan 
één elektron bevatten, kan, ook wanneer de polarisatie nul is, de 
extensie een zeker bedrag hebben. Wij zullen ze aanduiden door 
j^ab — i gi. 
en het correspondeerende stuk van den tensor wordt 
= — (c) 
Koo K^c 
0.i;f 
b Encyclopaedie der Mathem. Wissenschaften. 
*) The Principle of Relativity, Gamb. Univ. Press. 
®) P. Debye, Das molekulare elektrische Feld in Gase7i, Phys. Ztschr. 20, 
p. 160, 1919. 
J. Holtsmark, Ueber die Verhreüeruvcj vo7i Speldrulliniev., ib. p. 162. 
