de bij . psendo-symmetrische éénassige kristallen door ons waar- 
genomen anomalieën in de met behulp van RöNTOENstralen ver- 
kregen diffractiebeelden dier kristallen, inderdaad in eene dergelijke 
eenvoudige omwisseling van de oorspronkelijke ligging der 
opbouwende lamellen hun grond vinden. Dergelijke draaiingen 
nu kunnen geschieden in het geval van tweelingsvormingen tusschen 
die lamellen, wanneer slechts de draaïings-as of tweelings-as der } 
lamellen-combinatie i. c. geen eigenlijk symmetrie-elernent van de 
krislal-structuur der lamellen is ; hoogstens mag zij in dat geval | 
eene as van pseudo-symmetide zijn. Het is niet onwaarschijnlijk, 
dat dus ten slotte submicroscopische tiveelingsvorming tusschen de 
lamellaire structiiur-eenheden van het psendo-symmetrische éénassige 
kristal, als de diepere oorzaak der waargenomen anomalieën te be- 
schouwen is. Echter is dan toch nog weer de vraag te stellen : 
waarom zulk een proces zich in ééne richting talrijker malen afspeelt 
dan in de andere, daarmede gelijk waardige vergroeïingsrichtingen ? 
En toch moet die vraag gesteld worden, waar men bij zulke kristal- 
len niet, zooals hiei‘, met ee)i relatief klein aantal gesuperponeerde 
lamellen in elke ritditing te doen heeft, maar juist met een enorm 
groot aantal daarvan. Het ware denkbaar, dat bepaalde invloeden ! 
tijdens de kristalvorming zulk eene richtende en preferentieele werking 
iji dit 0 |)zicht hadden; doch van welken aard die omstandigheden 
zijn, — daaromtrent laat zich hier op dit oogenblik nog niet veel 
zekers zeggen. Eene bijzondere omstandigheid daarbij zou misschien 
daarin kunnen gelegen zijn, dat de warmte-ontwikkeling tijdens het i 
kristalliseeren het ontstaan van concentratie-, en convectie-stroomin- [ 
gin in de omringende . oplossing veroorzaakt, waardoor dus in de j 
richting dier stroomingen eene verandering van de viscositeit der j 
moederloog optreedt. Zooals bekend is, speelt toch de graad der j 
viscositeit eener oplossing geene onbelangrijke rol bij het optreden 
van tweelingskristallen, en wel in dièr voege, dat zulk eene vorming 
van tweelingsstructuren in het algemeen bevorderd wordt door eene 
grootere viscositeit der moederloog. Het is niet onmogelijk, dat iets 
van dien aard ook de sterkere tweelingsvorming der submicrosco- 
pische lamelletjes in eenige bepaalde richting, in de hand werkt. 
Wellicht dat systematische studiën over de kristallisatie-verschijnselen 
bij de vorming van zidke psendo-symmetrische kristallen onder ver- i 
schillend gekozen uitwendige omstandigheden, eenmaal meer licht 
in dit opzicht zullen kunnen brengen. | 
Laboratorium voor Anorganische en Fysische Chemie 
der Rijks- Universiteit te Groningen. j 
April 1920. 
