1163 
atropine kunnen worden opgenomen. Om echter meer zekerheid te 
hebben omtrent de vraag of de atropinewerking afhankelijk is van 
de absolute hoeveelheid of van de concentratie werd nog een nieuwe 
reeks proeven genomen, waarbij door gebruik te maken van vaten 
van 65 en van 1300 ccM. de atropinewerking bij zeer vei-schillende 
concentraties kon worden onderzocht. Het resultaat van een dezer 
proeven was nu b.v. als volgt: 0,01 nigr. atropine in 65 ccM. 
Tjrode-vloeistof had een sterker werking dan 0,15 ingr. atropine in 
1300 ccM. vloeistof; 0,03 mgr. atropine in 65 ccM. Tjrode, had een 
sterkere werking dan 0,45 nigr. in 1300 ccM. Tjrode, maar een 
even sterke werking als 0,6 mgr. atropine in 1300 ccM. vloeistof. 
Uit deze proevenreeks, en uit andere reeksen, die geheel in den- 
zelfden zin verliepen, mag dus worden besloten dat de atropine- 
werking evenals de pilocarpinewerking geheel afhankelijk is van de 
concentratie en niet van de absolute hoeveelheid waarin het vergif 
aanwezig is. Deze uitkomst wijkt af van die van v. Lidth de Jeüde. 
Dit vindt zijn reden hierin, dat onze techniek belangrijk afwijkt 
van de zijne. Van Lidth de Jeude deed zijn onderzoek telkens op 
een verschillend darmstiik. Bovendien ontstond bij v. Lidth de Jeude’s 
onderzoekingen een bron van fouten door het gebruiken van zeer 
kleine vaten (vaten van 15 ccM.) : daar is n.1. een nauwkeurige 
doseering — vooral omdat de vloeistof veelal sterk schuimt — niet 
mogelijk. Bovendien is de wijze van toedienen van atropine en het 
criterium van de antagonistische atropinewerking bij v. Lidth de Jeude 
anders dan bij ons. Van Lidth de Jeude voegde aan de vloeistof, 
waarin het darmstuk zich bevond, eerst een bepaalde hoeveelheid 
pilocarpine toe en wanneer de pilocarpine een duidelijke prikkelende 
werking uitoefende werd met tnsschenpoozen van 20 seconden telkens 
74 ccM. van een atropine-oplossing van constante sterkte bijgedrnp- 
peld, tot een duidelijke atropinewerking was waar te nemen. 
Wij brachten den darm eerst in het vat dat 10 mgr. pilocarpine 
bevatte, lieten het daar precies anderhalve minnnt in, brachten dan 
den darm in een vat dat behalve de 10 mgr. pilocarpine nog de te 
onderzoeken hoeveelheid atropine bevatte en namen waar, of na een 
bepaalden tijd (meestal 1 of IVj minuut) de door de pilocarpine 
veroorzaakte toniistoename was opgeheven. Er werd daarbij aange- 
nomen dat de tonustoenarae was opgeheven, indien de voetpunten 
der curven weer op het oorspronkelijke niveau waren teruggekeerd, 
onverschillig of de ,, pendelbewegingen” van den darm dan nog 
grooter waren dan te voren of niet. Van Lidth de Jeudb daarentegen 
gebruikte als criterium, of na het toedienen van atropine de curve 
al dan niet een duidelijk waarneembaar begm van daling vertoonde 
