1164 
m.a.w. V. Lidth de Jeude lette op het begin der antagonistische wer- 
king, wij daarentegen op den na een bepaalden tijd bereikten toestand. 
V. Lidth de Jeude had in zijn meermalen geciteerde mededeeling 
vastgesteld, dat bij stijging van de pilocarpine dosis (tot het 500- 
vpndige) de voor het begin van antagonisme noodige atropinedosis 
slechts zeer weinig (3 a 5-voudig) vermeerdert. Uit vroegere onder- 
zoekingen was ons bekend dat de curve, die de verhouding tusschen 
de concentratie en werking van pilocarpine aangeeft een verloop 
heeft zooals in fig. 2 schematisch is aangegeven. In het begin van 
de curve (a tot c) hebben kleine verschillen in concentratie een 
groot verschil in werking tengevolge; terwijl bij de hoogere concen- 
traties de werking met stijging, der concentratie slechts zeer weinig 
toeneemt. Het lag voor de hand te vermoeden, dat de kleine stijging 
in atropinedosis, die v. Lidth de Jeude had waargenomen bij stijging 
der pilocarpine dosis juist zou liggen in het aanvangsdeel a — c der 
concentratie-werkingscurve, d. w. z. er werd vermoed dat bij zeer 
kleine dosen pilocarpine, de atropine dosen relatief sterk zouden 
stijgen bij stijging der pilocarpine-concentratie, terwijl dan in de 
hoogere pilocarpine-concentraties de voor het antagonisme noodige 
atropine hoeveelheid gelijk zou blijven. 
Deze vraag werd in een afzonderlijke proevenreeks onderzocht. 
Hierbij werd gebruik gemaakt van stukken kattedarm die zich 
bevontlen in vaten met 75 ccM. Tj'rode vloeistof. Aan deze darm- 
stukken werd eerst bij het begin van de proef herhaalde malen 
pilocarpine toegevoegd (en dan daarna deze pilocarpine weer uitge- 
