Natuurkunde. — De Heer Lorbntz biedt eene mededeeling aan 
van den Heer L. Hamburger: ,, Over centra van luminescentie en 
veranderingen van den gasdruk in spectraalbuizen bij electri- 
sclie ontladingen” . 
(Mede aangeboden door den Heer Kameelingh Onnes). 
1, Inleiding. 
Drie jaar geleden ') hebben wij mededeeling gedaan omtrent de 
resnhaten van eenige waarnemingen, waai'bij o. a. werd vastgesteld, 
dat bij liet zenden van ontladingen door een spectraalbuis verande- 
ringen in den gasdruk aan anode en kathode kunnen optreden. 
Deze danken haar ontstaan aan het verschil in eigenschappen van 
positieve en negatieve ionen. Het tnsschen beide soorten van ionen 
bestaande onderscheid toch heeft, gelijk reeds J. Stark ’) heeft op- 
gemerkt, tweeërlei effect tengevolge : 
a. Het optreden van met den electrischen wind (in het algemeen 
genomen de electrostrictie) verwante verschijnselen. 
b. Massa-transport door den electrischen stroom. 
Doel dezer verhandeling is onder meer na te gaan, welke dier 
twee effecten, waartusschen — aangezien ze beide op het verschil 
in eigenschappen der ionen berusten — samenhang bestaat, het 
grootste aandeel heeft in de waargenomen veianderingen van den 
gasdruk. Mede in verband hiermede zal daarna aandacht aan de 
centra van electro-luminescentie worden geschonken. 
2. Electrostrictie. 
Reeds onze landgenoot D. Bos “) heeft hiervan een uitvoerige 
studie gemaakt. Hij komt voor gassen tot zulke geringe volume-, 
resp. druk-veranderingen (l.c. p. 92 en vlg.), dat het duidelijk is, 
dat bij de door ons waargenomen druk-etfecten — ter grootte van 
30 en meer van den totaaldruk — de electrostrictie geen merk- 
baren directen invloed kan hebben gehad. 
1) L. Hamburger, Diss. Delft 1917. Verslagen Kon. Ak. van Wetenschappen. 
2) J. Stark. BoLTZMANN-Festschrift 1904. 
*) Diss. Groningen 1880. 
