1171 
De druk-effecten zijn door ons nog bij een gasdruk van 0.087 mni. 
geconstateerd. Bij kanierteinperatnnr is dan 
100 
;. = 0.65 = 0,74 mm. 
87 
hetgeen ongeveer Ys van den capillairdiameter van het gebruikte 
ontladingstoestel is. 
In werkelijkheid evenwel verkeert het door de capillair terug 
ditfundeerende gas niet op karner-temperatunr, afgezien zelfs van de 
hooge ,,electrische” teniperatnnr ') der door de ontlading getroffen 
deeltjes. Bij de toegepaste stroomdichtlieden blijkt de kwartscapillair, 
zelfs bij Inchtkoeling heet te worden. Schakelt men den stroom 
plotseling nit, zoodat men de luminescentie der lichtende gasznil 
opheft, dan blijkt bij de vooraf gebruikte zeer groote stroomsterkten 
de buitenwand van de capillair zelfs gloeiend te zijn. Het kan, 
gezien ook de schattingen van andere waarnemers, niet overdreven 
hoog geacht worden, wanneer wij de ,, gemiddelde temperatuur” van 
het gas op bij V ■ 1\bs = 3000° stellen. Nu moet weliswaar bij con- 
stante dichtheid de vrije weglengte geacht worden onafhankelijk te 
zijn vati den gasdruk (vergel. bijv. L. Boltzmann ^), doch anderzijds 
moet men er op bedacht zijn, dat bij onze proeven als gevolg der 
hoogere temperatuur van het gas in de capillair de dichtheid van 
het daar aanwezige gas een breukdeel is van die, welke het gas 
bij den door den manometer aangegeven druk bij kamertemperatuur 
zoude bezitten. 
Zou de waarde van A voor bijv. p = 0,087 mm. reeds bij 
kamertemperatuur beneden de bovenaangeduide, door Langmuir be- 
paalde grens gelegen zijn, onder de omstandigheden van de hooge 
gas-temperatunr in de capillair is dit niet het geval. D. w. z. bij 
vrijwel alle gemeten druk-effecten (zie diss.) zijn de condities der 
proef steeds zoo geweest, dat A een voldoende grootte had in ver- 
houding tot den capillair-diameter, om de diffusie-formules te kunnen 
toepassen, die betrekking hebben op zeer verdunde gassen (Aan- 
nemend dat de electrische toestand van het gas de diffnsiewetten 
niet beïnvloedt). 
Volgens Irving Langmuir * *) dan, wordt, wanneer men de theorie 
van M. Knudsen aanvaardt, de doorstroomingssnelheid q■^ van een 
gas per seconde, gemeten bij een druk van 1 barje, door een buis 
b Vergel. J. Stark, Ann. d. Phys. (4) 14, 506 (1904). 
8) Vorlesungen über Gastheorie 1910 p. 70—71. noot 
*) Gen. Electr. Rev. 19, 1063 (1916). 
b Ann. d. Phys. (4) 28, 76 en 999 (1909). 
