J183 
aangenomen. Wanneer wij met moleculen te maken hebben, d. vv. z. 
met atoom complexen, zal het beeld nog veel meer samengesteld 
zijn. Immers van ieder der atomen in het molecuul kan één der 
electronen in de ,, buitenbaan” van het betreffende atoom in een 
abnormale conditie verkeeren. Met dit gecom[)liceerde beeld der 
tallooze soorten gedislokeerde moleculen correspondeert de ontzaglijke 
samengesteldheid der moleculaire sfiectra. 
Dit is voor den chemicus van belang. Op zichzelf reeds doet het 
feit, dat aan de electronen der ,, buitenste schaal” de bepaling der 
chemische en optische eigenschappen wordt toegeschi'even, duidelijk 
het groote belang zien, dat de chemicus er bij heeft om de wetten, 
die de optische eigenschappen beheerschen, te kennen, aangezien 
hem dit nader inzicht moet verschaffen in de wetten, die de chemische 
eigenschappen beïnvloeden. Maar bovendien heeft H. J. Prins er 
reeds in 1912 de aandacht op gevestigd, dat dezelfde factoren, die 
de chemische eigenschappen beïnvloeden, dit op analoge wijze de 
katalytische doen. Wij meenen hieruit te mogen concludeeren, dat 
de buitenste electronen ook de katalytische eigenschappen bepalen ’). 
Nu is het bijzonder opvallend, dat het ter verklaring dei' katalytische 
verschijnselen* noodzakelijk bleek het begrip van gedislokeerde mole- 
culen, resp. atomen in te voeren, (J. Böesrkkn), lang voordat men 
tot bovenstaande consequenties op optisch gebied was gekomen. Wij 
hebben hier dus met een bewijs van het bestaan der gedislokeerde 
toestanden te maken op twee zeer uiteenloopende gebieden. Het komt 
ons voor, dat deze gedachtengang voor de nadere motiveering der 
theorie der katalyse, als boven aangeduid, van belang is. 
cl. In verband met het voorgaande is het ook noodig aandacht te 
wijden aan de door W. Kossel en A. Sommerfeld uitgesproken, 
„verschuivings”wet (Berichte der Deutsche phys. Ges. 21, 244, 1919), 
welke zegt, dat het vonkenspectrum van ieder element hetzelfde 
karakter heeft als het boogS|)ectrum van het element, dat er in het 
periodieke systeem aan voorafgaat. Reeds in 1916 had W. Kossel 
(Ann. d. Phys. (4) 49, 229, 1916) verband gelegd tusschen molecuul- 
vorming en atooinbouw, waarbij o.a. als basis de aanname wordt 
aanvaard, dat de elementen uit iedere verticale rij van het periodiek 
systeem door eenzelfde bepaald aantal buitenste electronen zijn 
gekenmerkt, welk aantal, opgaande tot het getal 8, telkens 1 grooter 
is dan dat van de voorafgaande verticale rij. 
Wordt nu door ioniseering een electron aan het atoom onttrokken 
q Vergt, ook L. Hamburger. Ghem. Weekblad 16 (1919). 
A. E. Lacomblé, Zeilschr. f. phys. Ghem. 93, 269 (’19). 
