1195 
dat de deeltjes des te fijner, zanderiger en compaktei- zijn, naarmate 
men de afscheiding van liet hjdroxjde langzamer en geleidelijke!' 
laat plaats hebben. Leidt men b.v. [ilotseling een stroom CO, in de 
aluminaatoplossing, dan is het precipitaat merkbaar vlokkiger en 
grover van korrel, dan wanneer men het door langdurig staan aan 
de lucht laat ontstaan. 
Preparaat y. Een zeer merkwaardige, voor zoover mij bekend is, 
in de literatuur nog niet beschreven vorm van het hjdroxjde, ont- 
staat als volgt. De gedroogde deeltjes van preparaat «, welke geheel 
het uiterlijk eener ingedroogde gel vertoonen, zwellen in zuiver 
water niet, in geconcentreerde NaOH-oplossingen zeer sterk. Het 
bleek nu, dat ze, bij lang schudden met verdunde loogen, niet alleen 
geen zwelling geven, maar zelfs overgaan in een fijn gekristalliseerd 
product. Deze overgang gelukt het best, wanneer de sterkte der 
loog ligt tusschen 0,5 en 2,0 normaal, terwijl voortdurend krachtig 
geschud wordt. Meestal duurde het een paar maanden vóór de om- 
zetting volledig had plaats gevonden. Het best is zij microscopisch 
te vervolgen; het oorspronkelijke beeld: gelachtige, zeer onregel- 
matig gevormde deeltjes, van verschillende grootte verdwijnt op den 
duur en in plaats hiervan neemt men waar: staaf- tot plaatvormige 
deeltjes zeer regelmatig van vorm en grootte. Dat we hier met een 
gekristalliseerde phase te doen hebben, bleek geen oogenblik twijfel- 
achtig: bij 600-voudige vergrooting waren de kristallen duidelijk 
waarneembaar. De lengte bedroeg 8 — 20 p, de breedte ± 3 p ; ze 
zijn zwak dubbelbrekend. 
Het merkwaardige hiervan is vooral, dat we hier te maken heb- 
ben met een directen overgang van den geltoestand in den kristallij- 
nen toestand, waarvan tot dusver nog geen voorbeelden met zeker- 
heid geconstateerd zijn. Waar we zien, dat al naar gelang van de 
OH'-ionen concentratie het alurainiumhjdroxjde-gel kristalliseert of 
zwelt tot amorphe deelen, zoo pleit dit wel zeer sterk voor den 
continuen sameidiang tusschen den gekristalliseerden en den amorphen 
toestand der materie. Wel is deze op grond van verschillende ver- 
schijnselen vermoed, doch het dii-ecte experirnenteele bewijs ontbreekt 
nog. De sjstematische bestudeering der kristallisatie en zwelling bij 
dergelijke lichamen als het aluminiumhjdroxjde, kan waarschijnlijk 
ons inzicht in dezen samenhang verbeteren. In elk geval is de zwel- 
ling van het aluminiumhjdroxjde als functie der H- en OH'ionen 
concentratie merkwaardig en een nadere studie hieromtrent is dan 
ook in gang. 
Bij het gebruik van preparaat y dient er steeds nauwkeurig op 
gelet te worden, dat het geen gelachtige deeltjes van preparaat a 
