847 
De salpeteroplossing kan in de meest verseliillende concentraties 
gebruikt worden. Zelfs in lO”/» met dninwater gemaakte oplossingen, 
welke met zwavel en krijt tot een brei waren opgewreven zag ik, 
bij kamertemperatuur, spontaan sterke gasontwikkeling gepaard met 
slijmvorming. tiet gas was koolzuur en stikstof; slikstofoxjdnle scheen 
geheel afwezig. Het slijm is bakteriënslijm grootendeels uit verschil- 
lende variëteiten van Bdcterhcm denitri/icans en B. stutzeri bes{atxu{\e. 
De hoeveelheid daarvan is zoo groot, dat de vorming alleen kan 
verklaai'd worden door aan te nemen, dat B. d. en B. stutzevizQ\vQ 
dit slijm voortbrengen. 
Geheel daarmede in overeenstemming is het resnltaat der proef met 
gedistilleerd water. In een gesloten flesch is het verloop daarvan juist 
hetzelfde als bij Inchttoetreding, waaruit overtuigend blijkt, dat de 
aanwezigheid van organische stof onnoodig is voor de ontwikkeling 
der zeer rijke bactei'iën-tlora, die in de gedaante van vlokken het 
krijt en de zwavel inhult en waartusschen men overal infnsoriën 
en monaden waarneemt die zich van de bakteriën voeden. Blijkbaar 
wordt hier dns de organische stof der bakteriënlichamen gevormd 
uit het koolzuur terwijl de daarvoor noodige chemische enei'gie door 
de oxydatie van de zwavel ontstaat. Wij hebben hier dus met chemo- 
synthese te doen, en er is geen tweede proces bekend, waarbij men 
zich op eenvoudiger wijze organisclie stof door chemosynthese gevormd 
verschatfen kan, dan juist door deze anorganische denitrificatie '). 
Ververscht men, zoodra de gasontwikkeling vermindert, de salpeter- 
oplossing die boven het bezinksel staat, dan keert de activiteit weder 
terug ^). Wanneer dit eenige malen herhaald is, verandert het be- 
zinksel in een slijmmassa die zoo rijk is aan slijmvormende bakteriën, 
dat bij verhitting op een plafinablik in de BuNSEN-vlam een zwarte 
koolmassa ontstaat. Ook met geconcentreerd zwavelzuur laat zich 
gemakkelijk verkooling aantoonen. Daar het stikstofgehalte van dit 
slijm geringer is dan 2 “/o oioet het in hoofdzaak uit celstofachtige 
wandstof bestaan. Dit slijm is dus het hoofdproduct der chemosynthese’). 
b Wel is de door Niklewsky en Lebedeff beschreven oxydatie van knalgas 
bij aanwezigheid van koolzuur en grond een even vruchtbare en overtuigende 
chemosynthese, maar de proef is uit den aard der zaak minder éénvoudig. 
b Ook toevoeging van soda inplaats van verversching werkt gunstig. Blijkbaar 
wordt het opgeloste zwavelzuur door het bezonken krijt moeielijk geneutraliseerd. 
*) Zie ook: A. J. Lebedeff, Ueber die Assimilation des Kohlenstoffs bei 
wasserstoff-oxydierenden Bakteriën. Berichte d. Deutschen Botan. Gesellsch. Bd 27, 
Pag. 598, 1909. Hij zegt dat de bakteriën knalgas kunnen oxydeeren bij afwezig- 
heid van GO 2 ; dit is echter blijkbaar onjuist. Ook houdt hij geen rekening met 
de belangrijke hoeveelheid zuurstof, welke bij de denilrificatie door de waterstof 
van den salpeter, die hij als stikstofbron gebruikt, ter beschikking komt. 
