848 
Het ontstaat blijkbaar op overeenkomstige wijze uit het koolzuur 
als het zetmeel in de bladgroenkorrels bij photosjnthese, dus volgens 
de formule 
6CO, + 5H,0 = + 60.. 
Hierbij wordt dus ook zuurstof in vrijheid gesteld, hetgeen de 
gemakkelijkheid van het verloop van het proces in een gesloten 
flesch verklaart, wanneer men bedenkt, dat alle denitriticeerende 
bakteriën behalve de salpeterzuurstof ook een weinig vrije zuurstof 
noodig hebben. 
Even als de organische denitrificaties kan die met zwavel juist 
zoo goed in het duister als in het licht plaats hebben. 
De kwantitatieve bepaling van de daarbij gebonden koolstof werd 
als volgt uitgevoerd. Het bezinksel werd met zoutzuur en daarna 
met kaliloog behandeld voor de verwijdering van het krijt en de 
zwavel, Avaarbij zeker een belangrijk deel der organische stof ver- 
loren gaat. In het terugblijvende gipshoudende neerslag Averd, volgens 
de methode van Herzfeld-Wolff-Dkgener ') door oxjdatie met bichro- 
maat en zwavelzuur de organische stof als koolzuur bepaald. Na 
een kultuurtijd Aan omstreeks zes weken Averd op die wijze per 
gram geoxydeerde zAvavel omstreeks 0,05 gram koolzuur gevonden, 
hetgeen aan 0,013 gram .organische koolstof beantwoordt.’) Deze 
hoeveelheid zal echter zeker verdid)beld moeten Avorden, omdat door 
de extractie met zoutzuur en kaliloog minstens het halve geAvicht 
van het bakteriënmateriaal in oplossing en verloren is gegaan. Ik 
schat de produktie aan organische koolstof ten opzichte van de 
geoxydeerde zwavel daarom op 1 a 2 gewichtsprocenten. 
Oude kuituren, Avaarin veel organisch materiaal ontstaan en het 
nitraat verdwenen is, ontwikkelen zwavelwaterstof blijkbaar tenge- 
volge van sulfaatreduktie en wellicht ook direkt uit de nog aan- 
Avezige zwavel, terwijl de daarvoor noodige Avaterstof dan van het 
door chemosynthese gevormde organische materiaal moet afkomstig 
zijn. Zulke vloeistoffen Avemelen ten slotte van infusoriën en monaden 
en allerlei andere leden van de zoo opmerkelijke ,,zwavelflora” en 
-, .fauna”. ' 
Het mikroskopische beeld der bakteriënvlokken tijdens de periode j 
der chemosynthese is dat van zeer kleine, ten deele beAvegelijke 
1) F. Tiemann und A. Ghrtner. Die chemische, mikroskop. und bakteriol. 
Unlersuchung des Wassers. 3te Aufl. Pag. 247, 1889. 
De getallen die de heer Jacobsen bij de oxydatie van zwavel door bakteriëu 
aan de lucht gevonden heeft, komen hiermede vrijwel overeen. (Die Oxydation des 
elementaren Schwefels durch Bakteriën. Folia microbiol. Jahrg. 1, Pag. 487, 1912. 
