cel te spreken. Waarom zon bijv. een lym[)liocy t, die niet de oxydase- 
reactie geeft en geen typische granulatie vertoont, een nnr laler onder 
gewijzigde omstandigheden al deze eigenschap|)en in zijn proto|>lasma 
niet reeds tot ontwikkeling' hebben gebracht? Maxusiow toonde dus 
aan, dat in het bloedvocht dooi' geringe wijziging der eigenscha[)|)eii, 
de lymphocyt de granulatie en alle eigenscha[)pen \ an de korrelcellen 
aanneemt. De oorspronkelijke mededeeling van M. is te kort, dan 
dat men er nadere bijzonderheden nit zon kunnen putten. 
In de hier volgende mededeeling meenen mij een bijdrage te tcnmnen 
leveren, nmardoor eveneens mordt aangetoond, dat hij hoogere dieren 
de bloedlymphocyten in gegranuleerde cellen kunnen veranderen, en 
in annshdting daaraan een korte beschouwing te mogen vastknoopen 
over de biologie der nutte bloedlichaampjes. 
Het onderzoek, waarop deze mededeeling betrekking heeft, werd ingesteld als 
een vervolg van het werk van een onzer b, die zich gedurende langen tijd heeft 
bezig gehouden met de levenseigenscliappen (glycogeengehalte, pliagocytoee, amoe- 
boide bewegelijkheid enz ) van exsudaat-leucocyten van het konijn. Uitvoerige 
mededeelingen daaromtrent zullen elders verschijnen. Hier moge alleen vermelding 
vinden de methodiek, volgens welke deze leucocyten werden verkregen. Tot dit 
doel werden bij konijnen in eens intraperitoniaal ingespoten ongeveer 200 cc. 
NaCl 0,9 %, of een daarmee overeenkomstige vloeistof, Den volgenden dag werd 
deze inspuiting herhaald, en eenige uren later door middel van een troicart, waar- 
van de canule eenige zyopeningen had, uit de buikholte het exsudaat uitgeheveld, 
dat meestal in een hoeveelheid van 50—100 cc. aanwezig was, (eventueel werd met 
NaCl 0,9 nagespoeld), en dat constant een groote hoeveelheid leucocyten bevatte. 
Het bleek nu, dat dit exsudaat vrijwel onveranderlijk optrad als gevolg van de 
inspuiting van alle mogelijke vloeistoffen : NaCl 0,9 'V,), oplossing van PiINGEb, 
ultrafiltraat yan verschillende dieren, ultrafiltraat of NaCl 0,9 'Vo, verdund met 
bloedserum van het konijn. Ook het feit, of meer of minder steriel werd gewerkt, 
deed weinig af; injectie van steriele NaCl 0,9 'Vq g^if n.l. eveneens een exsudaat, 
terwijl de uitgehevelde vloeistof op een agar-cultuurbodem geënt stei'iel bleek Ie zijn. 
Hieruit werd geconcludeerd, dal elke geringe wijziging in het weefsel aanleiding 
geeft tot exsudaatvorming en emigratie uit het bloed, zonder dat daarom speciale 
chemotactische stoften behoeven te worden aangenomen, zooals bijv. nog de onder- 
zoekingen van Dold *) beoogen te bewijzen. Ook een toevoeging van een geringe 
hoeveelheid stijfsel aan de injectievloeistof, zooals eerst werd toegepast in navol- 
ging van de methode tot verwekking van steriele exsudalen, bleek geheel onnoodig. 
Het exsudaat zelf bevatte, onafhankelijk of het korter of langer in de buikholte 
verbleef, met de methode van Esbach volgens schatting bepaald, + 1,2— 1,5% 
eiwit, en reduceerde in geringe mate, nadat het onteiwil was, Fehling’s proefvocht. 
De buikholte van het konijn bevat normaal vrij constant een kleine hoeveelheid 
vocht, soms een aanmerkelijke hoeveelheid ; in dit transsudaat vindt men alleen 
mononucleaire cellen van het z.g. Macrophagentype, over de herkomst waarvan 
zooveel strijd heeft geheerschl en nog heerscht. 
') Zie o. a. J. de Haan, Archiv, Néerl. de Physiol., tome II, 4, p. 674 (1918). 
b Zie o.a. Deutsch Arch. f. Klim Med., 117 , p. 206, (1915). 
