890 
geschakeld (100 Ampère-nren), kan langs de draden 3 links en 
3 rechts naar de goten, die met kwik zijn gevuld, en van daar naar 
den verhitter worden geleid. Wanneer de schijf C draait en daar- 
mede de verhitter-roerder, blijft de sti'oom door de draden 3 en 3 
gaan. De schijf C wordt in beweging gebracht (±90 toeren per 
minuut) door den elektromotor E, welks vei-tikale as met behulp 
van een stuk gummibuis Gy, aan F is geko{)i)eld. 
De draden 3 en 3 staan met behulp der splitsingen 4 en 4 blijvend 
met de potentiometerinrichting in Fig. 2 in verbinding, zoodat men 
het potentiaalverschil aan de uiteinden van den veiliitter-roerder 
tijdens de proef voortdurend kan meten. Daar de weerstand van 
den manganiriedraad bekend was (hij werd telkens vóór en na elke 
proef opnieuw gemeten), kende men dus tevens de hoeveelheid 
elektrische energie, die aan den kalorimeter werd toegevoerd. 
9. Ter bepaling van den tijd, gedurende welken dit geschiedde, 
werd gebruik gemaakt van een ,, stopwatch”. De Vs’Sekundewijzer 
was een z.g. ,,splitting index”; drukte men op een knop, terzijde 
aangebracht, dan stopte één dezer wijzers, terwijl de andere bleef 
doorloopen. Na aflezen en noteeren van den stand, drukte men op 
denzelfden knop, waardoor de wijzer weer bijsprong en met den 
anderen verder meeliep. De ,, stopwatch” was gekontroleerd met een 
goedloopend horloge. 
10. De temperatuur der olie in den bak L, zoomede die van den 
kalorimeter werd gemeten met behulp van twee thermometers 1\ 
en Ty volgens Beckmann, beide in graden verdeeld. Ty (P.T.R. 
52839) was een instrument, gekontroleerd door de Phjsikalisch- 
Technische Reichsanstalt Ie Charlottenburg-Berlin, met bekende 
korrekties voor kaliber en graadwaarde. Bij alle proeven deden wij 
de temperatuur van den kalorimeter, aangewezen door Ty, stijgen 
van 0.900 tot ongeveer 6°.0, hetgeen korrespondeerde met een 
temperatuursverandering van 16°. 50 tot 21°. 5 C. De door ons be- 
paalde spec. warmten gelden dus voor de temperatuur van 19° C. 
(± 2°. 5). Oriderzoekt men, of de genoemde temperatuurstijging der 
vloeistof in den kalorimeler (5°) tot een fout in het cijfer der spec. 
warmte kan leiden in verband met de verdamping, welke het gevolg 
is \an de intredende verhooging der dampspanning bij het ver- 
warmen, dan blijkt, dat zulks niet het geval is en wel ten gevolge 
van het geringe dampvolume en de eveneens geringe dampspannings- 
verandering (speciaal bij oplossingen), die hier een rol spelen. 
Door vooi-proeven hebben wij vastgesteld, dat, indien de kalori- 
