908 
op de atomen. Slechts op die wijze kan inisn een vasten, gemeen- 
scliappelijken grondslag leggen voor de berekening van de relaiieve 
waarscliijidijkheid van verschillende dissociatie-toestanden (verander- 
lijke aantallen van nioleciden N.^, N.^, . . . Nj), n.1. ; de phasenruinite 
van 6 4~ afmetingen (§ 4). 
Deze verdere doorvoering van de combinatoi'ische rekening, door 
terug te gaan tot op de atomen, bevestigde ook de door Tetrode’) 
opgemerkte invloed van de symmetrie der moleculen : In den factor, 
die door de permutatie van de atomen van dezelfde soort wordt 
geleverd 
X! YIZ! 
N, ! Nj ! 
(vergel. (18)) 
treden niet enkel NJ NJ . . . JSfj! , maar ook de ,, symmetrie getallen” 
der moleculen o,, ö,, . . . , Oj [zie verg. (6) § 3] op. Zij oefenen invloed 
uit op het dissociatie-even wicht (zie § 8). 
Dientengevolge moet dus de getalwaarde van de chemische constante 
van een molecuul niet slechts van de massa en van de traagheidsmo- 
menten, maar ook van het ,,symmetriegetaD van het molecuul af han- 
gen (zie verg. (4), (6), ^ 6). 
De beoordeeling van de vraag, of experimenteele gegevens over 
verdampings- en dissociatie-evenwichten gunstig of ongunstig beslissen 
ten opzichte van de zooeven besproken wijziging, zouden wij gaarne 
overlaten aan vakgenoolen, die meer uit eigen ervaring bekend zijn 
met de daarbij te pas komende experimenteele omstandigheden. 
§ 1. Volledig werkzame en onwerkzame vrijheidsgraden. 
In de thermodynamische theorie van het dissociatie-evenwicht wordt 
gewerkt met moleculen, die in het beschouwde ternperatuur-gebied 
constante soortelijke warmten bezitten, d. w. z. eventueele veranderingen 
van de soortelijke warmten worden in de rekening verwaarloosd. 
Zonder deze verwaai loozing zouden de uitdrukkingen voor de entropie 
en de energie vau het gasmengsel in ’t algemeen niet dien vorm 
bezitten, welke aan de definitie van het begrip der ,, chemische 
constanten” ten grondslag ligt®). 
In een kinetische theorie van het dissociatie-evenwicht moeten dus 
analoge veronderstellingen of verwaarloozingen worden toegelaten, 
h Tetrode „verhandeling 11” § 4 
2) Zie de uitdrukkingen voor energie en entropie in § 5 en in: M. Planck, 
Thermodynamik § § 237 — 241. 
