Scheikunde. — De Heer Böeseken biedt, mede namens de Heeren 
W. F. Brandsma en H. A. J. Schoutissen, eene mededeeling 
aan over: „De snelheid der diazoteeringsreactie als bijdrage tot 
het probleem van de substitutie in de benzolkern.” 
1. Bij het probleem van de substitutie in liet benzol is de vraag 
overwogen of de reeds aanwezige groep uitsluitend maatgevend is 
voor de plaats waar de nieuw intredende groep zal komen, dan 
wel of de aard van die intredende groep daarbij ook een rol van 
beteekenis vervult. 
Aannemende dat het laatste het geval is heeft een onzer') het 
volgende beeld ontworpen van de opeenvolgende stadia bij de sub- 
stitutie, waarbij tegelijkertijd het antwoord op de vraag gegeven 
werd, waarom nu eens bij voorkeur meta, dan weer para-ortho- 
derivaten ontstaan ; 
Heeft het ageerend molekuul verbindingsneiging tot de groep X 
van het benzolderivaat CjHjX, dan kunnen zich twee gevallen 
voordoen : 
a. Het ageerend molekuul verbindt zich met die groep of zet er 
zich mede om, er heeft dan geen substitutie in de kern plaats. 
b. Het ageerend molekuul heeft eenige verbindingsneiging tot de 
groep X, die zich echter niet verder uit danïdoor een affiniteits- 
(electronen) verschuiving. In dat geval zal een toestandsverandering 
in de benzolkern intreden, die door hem aangeduid is met den naam 
van „chinoide afmiieits-versc/miving” en die daarop neerkomt, dat 
er een overmaat attractie aan de para- en aan één der ortho-plaatsen 
zich zal openbaren. 
Heeft het ageerend molekuul geen verbindingsneiging tot de groep 
X, dan zal er geen voorkeur zijn voor de ortho- en para-substitutie 
e)i zal eerder aantasting van de meta-standige H-atomen te ver- 
wachten zijn. 
De klemtoon bij deze beschouwingswijze is derhalve gelegd op de 
affiniteit tusschen een intredend molekuul en de reeds aanwezige 
groep; een experimenteele toelichting en eventueel een bevestiging dezer 
theorie is Ie verwachten, wanneer er kwantitatieve gegevens over 
b Versl. Kou. Ak. v. Wet. 24 Febr. 1912 en Böeseken Koolwaterstoffen II, 
pag. 125—127 en 134 — 137. 
