942 
het diazoteeren kan dus verder gaan en de hoeveelheid omgezet 
amine zal grooter gevonden worden dan op elk tijdstip werkelijk is 
gediatozeerd. We besluiten daaruit, dat zijn proeven aangaande den 
invloed van overmaat HCl op de snelheid van diazoteeren van aniline 
niet juist kunnen zijn. 
Aangaande zijn experimenten betreffende den invloed van de 
concentraties zoowel van nitriet en amine tegelijk als van ieder 
afzonderlijk op het verloop der diazoteering van sulfanilzuur moeten 
wij er de aandacht op vestigen, dat Tassilly bij afwezigheid van 
HCl en dan zonder katalysator sulfanilzuur met natriumnitriet tracht 
te diazoteeren. Hij meent nu een quantitatieve diazoteering te bestu- 
deeren. Daar ons uit de literatuur geen voorbeelden bekend waren, 
waarbij diazoteering op deze wijze quantitatief veiloopt, hebben we 
zijn proeven aan een onderzoek onderworpen. Daartoe gingen we 
als volgt te werk : 
100 c.c. ’/,o, N sulfanilzuuropl. werden gebracht in een bekerglas, 
dat geplaatst was in smeltend ijs. Als 2*^® vloeistof werd een nitriet- 
oplossing genomen, die per 400 c.c. Viooo gram-molecuul NaNO, 
bevatte (gesteld met KMnOJ. Voor het begin der proef werden beide 
oplossingen op 0° afgekoeld en onder goed roeren samengebraclit. 
Na 90 minuten (Tassii-ly vindt reeds na 20 min. 100 7» amine 
omgezet) koppelden we 5 c.c. van deze oplossing met 5 c.c. van de 
Schafferzoutoplossing zooals hij gebruikte. Dan werd in het reactievat | 
zooveel steile HCl gebracht als noodig was om salpeterigzuur uit j 
het nitriet in vrijheid te stellen en het amine te binden. Na 20 j 
minuten namen we nn weer 5 c.c. en koppelden die met dezelfde j 
Schafferzoutoplossing (5 c.c.). Na 12 uur werd de kleur met die van 
proef 1 vergeleken in den calorimeter (z.o.) ; ze verhielden zich j 
ongeveer als 30 100. We mogen dus besluiten dat de diazoteering , 
bij afwezigheid van HCl niet afloopt. Het is duidelijk dat daardoor | 
zijn conclusies 3° en 4° gebaseerd op zijn onderzoekingen over sul- ' 
fanilzuur niet veel waarde hebben. | 
We zien dus uit het voorgaande, dat uit de onderzoekingen, die i 
tot nog toe verricht zijn niets anders mag worden afgeleid, dan dat j 
de diazoteeringsreactie snel verloopt en bimoleculair is. I 
Ondanks de tekortkomingen van het onderzoek van Tassilly meenden | 
wij zijn methode toch te kunnen volgen, indien we er slechts voor j 
zorgden : 
1°. dat de diazoteeringen plaats vonden onder volkomen gelijke 
omstandigheden. Daartoe werd er voor zorg gedragen, dat steeds een 
aanmerkelijke overmaat HCl, die in alle gevallen gelijk werd genomen, 
aanwezig was. i 
i 
