972 
een zekere regelmatigheid in de variabiliteit niet te miskennen. Een 
min of meer bijeen behoorende groep wordt gevormd door de drie 
noord-oostelijke provinciën: Groningen, Drenthe en Overijsel, waarin 
de Index cephalicus de waarde 81 bereikt of overschrijdt. 
Aan dit noord-oostelijke gebied zon nog toe te voegen zijn de 
zoogenaamde Achteilioek van Gelderland, vanwaar 313 personen 
gemeten zijn met een gemiddelden Index cephalicus van 81.1. Dit 
noord-oostelijk deel onzer bevolking vormt ook, zooals bekend, 
lingnistisch en ethnologisch een meer samenhoorend geheel, het is 
het Saksische element onzer bevolking, dat zich dus door een hoo- 
geren Index cephalicus, dat is dus door meerdere rondhoofdigheid 
kenmerkt. ' 
Een tweede groep omvat de provinciën Friesland,. N. Holland, 
Utrecht, Gelderlajid en Z. Holland, waarin de Index cephalicus 
opvallend gel ijk waardig is, met uitzondering van Z. Holland, waarin 
een belrekkelijk sterke daling voorkomt. Hierbij moet opgetnerkt 
worden, dat ook het gemiddelde voor Gelderland lager zijn zoude, 
wanneer de bevolking van den ,, Achterhoek” — met een eigen 
Index van 81.1 — buiten rekening gelaten was. 
In het voorschreven gedeelte van ons land bedraagt de Index 
hoogstens 80.5, de bevolking is hier dus iets meer langhoofdig dan 
die van het nooid-oostelijk deel van ons land. Het sterkst komt ! 
dit in de provincie Z. Holland tot uiting, waarvan de bewoners | 
het minst rondhoofdig onzer bevolking zijn. i 
Het hierbedoelde gebied van ons land is dat, waarin het friesche j 
element onzer bevolking overweegt, en dat zich dus tegenover het j 
Saksische door zijn grootere langhoofdigheid kenmerkt. | 
De drie zuidelijke provincies, die, blijkens mijn desbetreffende j 
onderzoekingen een samenhangend geheel voimien wat betreft den , 
graad van pigmentatie der bevolking, doen znlks niet ten opzichte 
van den Index cephalicus. In Noord-Brabant bereikt de index de j 
hoogste in ons land voorkomende waarde, n.1. 81.5, waaruit blijkt j 
dat hier het meest rondhoofdige deel onzer bevolking woont. Limburg j 
eti Zeeland, stemmen met eeti slechts gering verschil met elkander 
overeen, en naderen meer de verhouding die in de westelijke pro- 
vincies voorkomen. In verband met den hoogen graad van pigmentatie 
wijzen deze feiten er op dat de bevolking een zeer gemengde zijn 
zal. Trouwens dit is reeds voor de provincie Zeeland gemakkelijk 
aan te toonen. Terwijl toch voor de geheele provincie de Index 
cephalicus 80.8 bedraagt, daalt dit getal voor wat Walcheren betreft 
tot 79.9. De bevolking van het meest westelijke der Zeeuwsche 
eilanden behooi’t dus tot een meer langhoofdig type, dan die van 
