973 
het overige deel dezer provincie. Dit verschijnsel staat niet op zichzelf. 
Ook voor de provincies Noord- en Znid-Holland blijkt dat de be- 
volking van de kustdorpen en den duinzoom een meer lang en smal 
hoofd hebben dan de meer landwaarts in wonende bevolking. 
Ik heb hiervoor medegedeeld, dat voor de berekening van den 
Index cephalicus der [)rovincies Noord- en Zuid-Holland, de bevolking 
van Amsterdam en Rotterdam buiten beschouwing gelaten is. Dit is 
geschied, omdat de bewoners dezer steden een gemiddeld lager index 
hebben dan de bevolking van het platteland. En omdat het aantal 
dier gemeten stedelingen, een niet onaanzieidijk onderdeel is van 
dat der provincie in haar geheel, zou de waarde van het provinciale 
gemiddelde te zeer den invloed van dit stedelijk gemiddelde onder- 
gaan. Vandaar dat ik deze stedelingen bij het vaststellen van het 
provinciale gemiddelde buiten beschouwing liet. 
Het index-verschil tussclien de bevolking der beide steden en der 
provincie waarin deze steden gelegen zijn, is reeds uit vorenstaande 
tabel af te lezen, en moge ten overvloede nog uit onderstaande 
tabel blijken : 
Noord-Holland 
Zuid-Holland 
\ Platteland 80.5 
} Amsterdam 79. — 
^ Platteland 79.6 
( Rotterdam 79.2 
Een vergelijking dezer indices leert dat de bevolking onzer beide 
grootste steden een relatief smaller hoofd heeft dan de omwonende 
bevolking, en dat, voor wat Amsterdam betreft dit verschil zelfs 
aanzienlijk is te noemen. Dit feit is niet nieuw, het is reeds sinds 
lang bekend, dat in ’t algemeen een stadsbevolking tot een meer 
langhoofdig type behoort dan de plattelands-bevolking, en blijkens 
de bovenstaande getallen geldt deze regel ook voor de steden Amster- 
dam en Rottei'dam. 
Voor zoover ik over een voldoend aantal gegevens beschikte heb 
ik nagegaan, in hoeverre dit feit ook voor steden van geringer 
omvang geldend was. En dat dit inderdaad het geval is moge blijken 
uit onderstaande gegevens voor de steden Utrecht, Arnhem en Haarlem. 
Utrecht (provincie) 80.5 
Utrecht (stad) 79. J 
Gelderland 80.4 
Arnhem ' 79.4 
N. Holland 80.5 
Haarlem 79.4 
63 * 
