976 
Gem iddelde hoo fdbreedte. 
Groningen 
156 
Friesland 
153.4 
Drenthe 
155.6 
N. -Holland 
153. 
Overijsel 
155.9 
Z. -Holland 
152.3 
Utrecht 
153.2 
Hoewel dns beide maten bij de bevolking van het noordoostelijk | 
gebied van ons land gemiddeld grooter zijn, is het verschil tusschen i 
de breedtematen aanzienlijker dan dat tusschen de lengtematen. Bij 
de vergrooting van het hoofd in oostelijke richting neemt dus de 
breedtemaat meer toe dan de lengtemaat. Dit heeft dus tengevolge' 
dat het hoofd ronder wordt en de waarde van den Index cephalicus 
stijgt. Hetgeen dan ook hiervoor, in ’t eerste deel dezer mededeeling, 
is vastgesteld. 
Ten slotte zullen wij nog de vraag beantwoorden : hoe verhoudt 
zich, met betrekking tot de absolute maten de bevolking onzer 
beide grootste steden, tegenover de omwotiende plattelandsbevolking? 
Voor wat Amsterdam betreft konden de volgende gemiddelden j 
worden vastgesteld: Hoofdlengte 191.5, Hoofdbreedte 151.3. Ver- j 
gelijkt men deze getallen met die der provincie N. Holland, (190 J 
resp. 153), dan blijkt dat van de bevolking van Amsterdam het] 
hoofd gemiddeld langer en smaller is dan van de bevolking van | 
het platteland. Hierdoor wordt de zooveel lager Index cephalicus 
der stadsbevolking (79. — tegen 80.5) veroorzaakt. i 
Voor wat Rotterdam betreft vond ik de volgende gemiddelden:] 
Lengte 190, Breedte 150.5. Vergelijkt men deze maten met die van 
het platteland (191.2 resp. 152.3) dan blijkt het dar voor de bevol- 
king van deze stad, niet alleen de breedte, maar ook de lengte 
geringer is. In beide richtingen is dus het hoofd kleiner, een feit 
dat eigenaardiger wijze ook voor de steden Utrecht en Arnhem 
geldt, zooals uit onderstaande gegevens blijkt : 
Utrecht 
Lengte 
Breedte 
Platteland 
190.3 
153.2 
Stad Utrecht 
190 
150.6 
Gelderland 
Platteland 
191.7 
154.2 
Arnhem 
190.— 
151.6 
Voor wat de steden Rotterdam, Utrecht en Arnhem betreft, is 
dus het hoofd korter en smaller, in ’t algemeen dus kleiner, dan 
dat der omwonende bevolking. Daar de verschillen tusschen de 
breedtematen, grooter zijn dan die tusschen de lengtematen, wordt de 
Index cephalicus der stadsbevolking lager dan die van het platteland, i 
