31 
studeerde stemmiugsverschijnseleTi [zie bijv. Blaauw (1909), Pringsfieim 
(1909), vooral Aiosz (1915), Bremekamp (1918), v. d. Sande Bakhuyzen 
(1920)] tengevolge van langere beliclitingen mogen dus niet opgevat 
worden uitsliiilend als een gevolg van het verloop der groeireacties. 
Het is volkomen juist dal een deel van de phototropische ,,stemmings”- 
verschijnselen is op te lossen als een gevolg van het groeiverloop 
aan voor- en achterkant (zie v. d. Sande Bakhuyzf.n). Maar men mag 
niet vergeten, dat er ook een wezenlijke stemmingsverandering is, 
die dieper gefundeerd en in beginsel veel belangrijkei- is. Bij het 
langdurig verlichten spelen eclite stemmingsveranderingeti (=: adaptatie- 
of aan passings- verschijnselen, dus veranderingen van den graad der 
lichtgevoeligheid) principieel juist een zeer belangrijke rol bij een 
onderdeel van die processen, welke aan den groei ten grondslag 
liggen en aan het groeiresultaat voorafgaan. Het gevolg van die 
veranderde gevoeligheid treedt in de groeireactie als een uiterlijk 
sj^mptoom vooi' ons aan den dag. Wij doen ook beter niet het 
woord groeigevoeligheid te gebruiken (gelijk wij i-eeds een etikele 
maal deden, zie L. u. W. III), daar men hierbij licht vergeet, dat 
au fond de lichtgevoeligheid berust bij een gedeelte van die dieper 
gelegen stofwisselingsprocessen, uit welke secundair de groei resulteert. 
Op zichzelf mogen wij toch gemakshalve ook den groei (evenals 
de geheele plant ten slotte) wel ,, gevoelig voor licht” noemen, 
gelijk men dit algemeen in de phj'siologie doet met tal van gevoelig- 
heidsverschijnselen ; mits men onthoudt dat in de meeste gevallen 
maar een of ander primair onderdeel van het grootere complex loerkelijk 
voor dien factor gevoelig is en dezen percipieert, terwijl de geheele 
rest der verschijnselen slechts gevolg-reacties zijn. 
Wij hebben hier moeten volstaan met een résumé van ons onder- 
zoek. De uitvoerige gegevetis en eene verdere bespreking van de 
uitkomsten en van de betreffende literatuur zullen nader worden 
gepubliceerd, terwijl de onderzoekingen over groeireacties worden 
voortgezet. 
Wageningen, Maart 1921. 
LITERATUUR. 
Abisz, W. H., Untersiichungen ü. d. Phototropismus. Ree. d. Trav. Bot NeerI» 
1915. 12. 
Blaauw, A. H., Die Perzeption des Lichtes. Ree. d. Trav. bot. Néerl. 1909. 5. — 
Lieht und Waehstum 1 (Zeitsehr. f. Bot. 1914. 6), II (Zeitsehr. f. Bot. 1915. 7), 
III (Meded. v. d. Landbouwhoog. 1918. 15). 
Bremekamp, C. E. B., Theorie des Phototropismus. Ree. d. Trav. Bot. Neerl. 
XV 1918. 
