51 
bij 1 tot 2 millioen M.K.S. Later zullen wij trachten eenigermate een 
inzicht in deze feiten te verkrijgen, maar daarvoor is ’t noodig 
eerst de fotogroeireactie na te gaan, die sedert Blaaüw’s onderzoek ‘) 
de grondslag is, waarop een verklaring der fototropische verschijn- 
selen moet opgebouwd worden. De kromming moet dan opgevat 
worden als de resultante van de effecten, die de eenzijdige belich- 
ting op den groei van voor- en achterkant heeft. Vooraf wil ik 
echter nog eenige andere resultaten van ’t fototropisch onderzoek 
vermelden. Allereerst dat bij een belichting van 30000 — 45000 M.K.S., 
waarbij de reactie ’t sterkst is, na 3 a 4 uur zoowel op de klino- 
staat als niet, zeer sterk hoepelvormige krommingen optreden zooals 
Blaauw ’) ze voor Phycomyces afbeeldt en nog meer gelijkend op 
die, welke Arisz l.c. PI. I tig. 4 voor Avena geeft. Blijkbaar nemen 
dan alle deelen van den steel, die zooals boven bleek, alle hoewel 
in verschillende mate zich strekken, deel aan de kromming, 
die de kortdurende eenzijdige lichtprikkel heeft opgewekt. Na 16 uur 
zijn deze krommingen ook op de klinostaat vrijwel verdwenen, een 
gevolg van de autotropie, die v. d. Sande Bakhuyzen ’) verklaart als 
het gevolg van de verduistering, die het door de belichting veroor- 
zaakte groeivertragingsproces reversibel maakt. 
Wordt een deel van den steel in ’t donker geplaatst door het te 
omgeven met door bladtin bedekt riet, dan is de kromming veel 
minder sterk en slechts in ’t belichte deel. De sporogoniën alleen 
te belichten bleek niet mogelijk, steeds werd ook de top van den 
steel meebelicht en vertoonde krommingen. Werd ’t sporogonium 
omhuld en de steel alleen belicht, dan trad even goed kromming 
op. Dat dus na ’t afknippen van ’t sporogonium de steel niet of 
slecht fototropisch reageert, is een gevolg van den wondprikkel; van 
geleiding van den prikkel is hier geen sprake, wat de toedracht veel 
eenvoudiger maakt dan bij Avena. 
Het fototropisch werkzame deel van het spectrum zijn ook hier 
de blauwe stralen ; werd een glazen bakje met koperoxydammoniak- 
oplossing als scherm voor de lichtbron geplaatst, dan werd de uit- 
werking niet noemenswaard veranderd, de experimenteele reactietijd 
was ongeveer dezelfde als bij vulling van ’t bakje met water ^). 
De fotogroeireactie: Door den beperkten tijd, waarin de proeven 
met Pellia te nemen waren, kon ik slechts enkele waarnemingen 
1) Blaauw A. H., Licht und Wachstum I. Zeitschr. f. Botanik 1914. 
*) Die Perzeption des Lichtes bl. 345. 
*) H. L. V. D. Sande Bakhuyzen, Analyse der fototropische stemmings- 
verschijnselen. Diss. Utrecht 1920. 
*) De minimale invloed der roode stralen bleek boven. 
4 * 
