52 
over de fotogroeireaetie doen. Deze geschiedden bij een lichtsterkte 
van 75 M.K., waarbij ’t liclit van boven vallend, door 4 onder een 
hellingshoek van ± 45° geplaatste spiegels, horizontaal op 4 zijden 
van ’t voorwerp geworpen werd, dat juist in ’t centrum der 4 licht- 
bundels geplaatst was. Om ’t groeiende voorwerp met de horizontaal 
mikroskoop waar te kunnen nemen, was ’t raogelijk het gezichts- 
veld te belichten door een 5® spiegeltje in de as van de microscoop, 
ook onder een hellingshoek van 45° geplaatst achter het voorwerp. 
De waarnemingen hadden steeds plaats bij rood licht, zoodat de 
dan ongelijkzijdige belichting geen krominingseffect geven kon. De 
zwarte bovenrand van het sporogonium was duidelijk waarneembaar ; 
ongelukkig gaven nutaties soms weer moeilijkheden, daar dan bij 
scheeven groei de metingen onjuist waren. Langer dan een uur achter 
elkaar waar te nemen bleek niet goed raogelijk. 
De belichting duurde 5 of 10 minuten (Energie 22500, en 45000 
M.K.S.); een energie gekozen, omdat dan bij eenzijdige belichting 
een sterke positieve kromming optrad. 
Direct wil ik er op wijzen, dat Pellia bij deze energiehoeveelheid 
een duidelijke fotogroeireaetie geeft, maar alleen als de objecten 
eenigen tijd in ’t donker gestaan hadden. Dit verklaart ook het 
stemmingsverschijnsel, dat te voren niet of te kort in ’t donker 
geplaatste objecten bij eenzijdige belichting met 45000 M.K.S. geen 
duidelijke of zeer zwakke kromming geven, terwijl de lichtgevoelige 
objecten (zie boven) daarop zeer sterk reageeren. Arisz l.c. heeft 
dit stemmingsverschijnsel voor ’t eerst als een reactieproces opgevat 
en later heeft v. d. Sande Bakhuyzen l.c. de stemming beschouwd 
als een verschil in helling der groeivertragingskrommen, optredend 
bij elk proces waar de reactie niet rechtlijnig toeneemt met den 
prikkel. Werd het object 6 minuten alzijdig (op klinostaat) met 
2800 M.K.S. belicht, dan 20 sekunden eenzijdig er mee nabelicht, 
dan is er geen reactie, terwijl een eenzijdige belichting met 56000 
M.K.S. waarbij het energieverschil tusschen voor- en achterkant even 
groot is, wel een sterke reactie geeft. 
Keeren we terug tot de fotogroeireaetie, dan blijkt bij toevoeging 
van 4 X 22500 of 4 X 45000 M.K.S. in 5 of 10 min. een duidelijke 
groeivertraging, meestal optredend reeds tijdens de belichting, soms 
enkele minuten daarna. Die vertraging bedroeg gemiddeld uit 6 
waarnemingen 35 7o (min. 25 "/o. max. 47 7o)ï slechts langzaam 
schijnt de groeisnelheid weer terug te keeren tot de gemiddelde 
waarde vóór belichting, of zij later daarboven stijgt, was moeilijk 
na te gaan, daar door de nutaties de waarnemingen slechts 1 nur 
konden duren. 
