Anatomie. — ■ Chr. van Gelderen: „Over de ontwikkeling van het 
Stenium bij reptiliën." 
(Aangeboden door de Heeren Bolk en Boeke). 
De vergelijkende anatomie noemt de in de ventrale mediaanlijn 
van den rompwand gelegen skelet deelen in het algemeen sterna. 
Bij de reptiliën, die in het volgende besproken zullen worden, moet 
men dan onderscheiden tnsschen episternnm en sternnm s. strictiori. 
In het bezit van een sternum s. str. zijn de saiiria en crocodilia; 
met uitzondering van de rhiptoglossa bezitten zij bovendien een 
episternum. In aanmerking genomeri de bestaande onzekerheid 
omtrent de ontwikkeling der genoemde sterna, kan voorloopig als 
beider eenig verschil slechts genoemd worden de histologische bon w 
bij de volwassen reptiliën. Het episternnm bestaat nit been, het 
sternum s. str. uit, dikwijls verkalkt, kraakbeen. Alleen met de 
ontwikkeling van het steimum s. str. houdt zich deze rnededeeling 
bezig. 
De eerste gegevens omtrent de ontwikkeling van het sternum, 
zoowel bij reptiliën als bij vogels en zoogdieren, danken wij aan 
Rathke '). Hij vond bij Lacerta agilis, dat in jong-embryonale stadiën 
het sternum bestond uit twee nog volkomen gescheiden helften. 
Iedere helft was een, uit een dichte celmassa bestaande, weefsel- 
streng, die de ventrale einden der toekomstige vertebro-sternale rib- 
ben verbond. De twee sternaalhelften versmolten later in cranio- 
caudale richting met elkaar. Bij anguis fragilis daarentegen vond 
Rathke, dat het sternum zich ontwikkelde los van de ribben. Later ’* *) 
publiceerde Rathke zijn bevindingen bij crocodillen-embrjonen. Zij 
kwamen geheel overeen met die bij Lacerta. Uit Rathke’s werken 
is niet op te maken, of hij de twee beschreven ontwikkelingswijzen 
van het sternutn, los van de ribben bij anguis, met de ribben ver- 
bonden bij lacerta en crocodilus, principieel verschillend heeft ge- 
acht; en evenmin, of zijtis inziens bij lacerta en crocodilus het 
sternum in genetisch verband met de ribben staat, m. a. w. of het 
sternum een product der eraan insereerende ribben is. 
h H. Rathke. Ueber den Bau und die Entwickl. des Brnstbeines der Sauriër 
Königsberg 1853. 
*) H. Rathke. Ueber den Körperbau und d. Entwickl. der Krokodile. Braunsch- 
weig 1866. 
8 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXX. A". 1920/21. 
