135 
rookt patiënt nooit meer. Hij Ijeeft alle inst daarin verloren. De 
gegeven suggestie is liem onbekend. Deze kent hij alleen in hy[)no- 
tisclien en niet in wakenden toestand. Hier blijkt dns duidelijk de 
invloed van de onderbewuste suggestie op het bewustzijn. 
Tusschen de bewuste en de onderbewuste psychische inhouden 
bestaat slechts een gi'adueel verschil. De schommelingen in de op- 
merkzaamheid hebben ons geleerd, dat zwakke gewaarwordingen nu 
eens boven dan weer beneden den drempel liggen. Willekeurig kan 
men hun bewustzijnsgraad verhoogen door de remmende invloeden 
weg te nemen. Graadverschillen bestaan ook tusschen de bewuste 
psychische inhouden. Is onze aandacht bij het lezen op een bepaald 
woord geconcentreerd, dan zien we dit duidelijk, terwijl de andere 
letters nauwelijks worden waargetiomen. En evenzeer kunnen wij 
aannemen, dat er tusschen de onderbewuste psychische inhouden 
graadverschillen bestaati. Sotnmige indrukken liggen nog vlak onder 
den drempel, andere zijn reeds zeer diep weggezonken. Bij de weinig 
principieele verschillen tusschen bewuste en onderbewuste psychische 
inhouden mogen wij wel aannemen, dat voor hen dezelfde wettelijk- 
heden gelden. De remmingsverschijnselen, die voor de gewaarwor- 
dingen en wilsuitingen zijn vastgesteld, zullen dan ook toepasselijk 
zijn op de onderbewuste atferente en efferente impulsen. 
De ervaring leert, dat hoest- en niesreflexen in hooge mate onder 
invloed staan van het bewustzijn. Bij een sterke verkoudheid houdt 
het hoesten en riiezen meestal dadelijk op, wanneer men door het 
honden van een voordracht in beslag wordt genomen. Opvallend is, 
dat men ook in de diffuse bewustzijnstoestanden als in den slaap 
veel minder hoest en niest. In het eerste geval is de drempel waarde 
van den afferenten prikkel verhoogd door de concurrentie van gelijk- 
tijdige andere bewustzijnsinhouden, in het tweede door de verdeeling 
van de psychische energie over talrijke voorstellingen. 
Ook de lastige slijrnafscheiding bij neuskatarrh, waarbij de atfe- 
rente prikkel geheel onbewust blijft, verdwijnt of wordt aanmei-kelijk 
verminderd door sterke praeoccupatie en door de bewustzijnsinzinkingen. 
Een pasgeboren kind maakt zuigbewegingen, zoodra de lippen of 
het zachte gehemelte worden aangeraakt. Deze reflex verdwijnt later 
geheel, wanneer torig en lippen voor andere doeleinden worden 
gebruikt. De zuigreflex is evenwel niet verdwenen, maar slechts 
geremd, want onder omstandigheden, waarin de i-emming der wil- 
lekeurige bewegingen verdwijnt, zooals in een ver gevorderd stadium 
van dementia senilis of van dem. paialytica, komt de zuigreflex tei ug. 
De grijpreflex van kleine kinderen, die opti'eedt bij aanraking 
