Physiologie. — Jasper ten Cate: ,,Over automatische bewegingen 
van de geïsoleerde Iris” '). 
(Aangeboden door de Heeren G. van Rijnberk en R. Magnus). 
Nadat Sektoli in 1882 antoinatisclie iliytlirnisclie bewegingen van 
den M. retractor penis beschreven heeft, zijn talrijke andere organen 
met gladde spiercellen op dit verschijnsel onderzocht geworden. Het 
is gebleken van de maag, de darmen, de nreteren, de uterus, de 
slagaderen, de milt, de blaas, de galblaas, en den slokdarm, dat al 
deze organen zoowel bij koud- als bij warmbloedige dieren, buiten 
het lichaam in gunstige omstandigheden overlevend, rhvthmische con- 
tracties vertoonen. De onderzoekingen van Magnus hebben voorden 
darm aangetoond, dat deze eigenschap zetelt in de plaatselijke 
zenuwtoestellen van den plexus van Auerbach. Daar al de genoemde 
organen evenzeer plaatselijke zenuwplexus bezitten, is het waar- 
schijnlijk, dat de rhythmische contracties ook van deze organen toe 
te schrijven zijn aan een automatische functie van die plaatselijke 
zenuwapparaten. Bovendien geeft ons de kennis dezer feiten het 
recht aan te nemen, dat ook andere organen voorzien van gladde 
spiercellen en plaatselijke zenuwplexus en gangliën, buiten het 
lichaam automatische rhythndsche contracties zullen kunnen verrich- 
ten. Dit bracht mij op de gedachte een onderzoek op de iris te 
ondernemen. Dit orgaan, rijk aan gladde spiertjes, bezit, volgens de 
eenstemmige uitkomst der recentste histologische onderzoekingen 
(Lauber 1908, ScHOCK 1910, Pollack 1913) tevens een goed ont- 
wikkeld ganglienapparaat. Er was dus alle reden om te onderstel- 
len, dat ook de geïsoleerde iris automatische rhjthmische bewegingen 
zou kunnen uitvoeren. Daar de kracht der spiertjes ervan echter 
zeker slechts zeer zwak is, moest gezocht worden naar een techniek, 
welke met den minsten weerstand, de grootste vergrooting en tevens 
het registreeren van den uitslag mogelijk maakte. 
Ik heb mij daarvoor bediend van een stroohalm, gestoken opeen 
glazen staafje. Dit diende als hefboom. Als draaipunt werd een dun 
zijden draadje gebezigd, dat eenigszins getordeerd aan de twee 
einden van een glazen vorkje bevestigd zat. De iris trok aan het 
1) Naar proeven uitgevoerd in het Physiologisch Laboratorium der Universiteit 
van Amsterdam. 
