153 
opgestekl. De verplaatsingen van de Nicols en den (* *otnj)ensator 
kunnen dan gescliieden, zonder dat men trillingen op het vloeistof- 
oppervlak heeft te vreezen. Is de Gonioineteras eenmaal loodreclit 
op de normaal van het kwikop[)ervIak gebracht, dan is dat voor elk 
nieuw oppervlak het geval. Voor de zuiverheid van een kvvik- 
oppervlak gelden de beide volgende door Dküdi': afgeleide kenmerken : 
a. oppervlaktelagen verhoogen de compensator-instelling, b. ver- 
grooten bij niet te kleine invalshoeken het hersteld azimut. “) Hieraan 
kan het volgende experimenteel gevonden kenmerk worden toege- 
voegd. Voor eeti zuiver kwiko[)pervlak, dat alzoo de laagste instelling 
geeft, zoowel voor het fazeverschil als het hersteld azimut, mag de 
compensator-instelling in de lucht slechts langzaam veranderen. Zoo 
het kwik niet volkomen zuiver is, neemt men spoedig na het vormen 
van het kwikoppervlak, zelfs in eene sterk luchtverdunde ruimte, 
eene duidelijk merkbare stijging der compensator-aflezing waar, 
oveieenkomende met een fazeverschil van 2 .t : 150. Dat deze stijging 
niet door vorming eener adhereerende luchtlaag plaats vindt, blijkt 
ook daaruit, dat zij onvergelijkelijk veel snellei' geschiedt, dan 
volgens eene door Haak aangegeven en getoetste betrekking met die 
door eene zich langzamerhand vormende luchtlaag het geval is. *) 
Er valt slechts te denken aan het komen bovendrijven van onzuiver- 
heden. Het afwrijven van het kwik-oppervlak met watten, zoodat 
de bovenste laag meegesleept wordt, geeft geene voldoende ver- 
betering. Door schoon kwik er bij te gieten beinvloedt men do 
aanwezige oppervlakte-laag slechts in zeer geringe mate. Deze er- 
varing wijst er op, dat de overstortings-methode van Röntgen en 
die der communiceerende vaten van Drude geen voldoend zuiver 
kwikoppervlak kunnen geven. Beter is de methode, die Wernicke 
bij kristallen en glas toepaste, waarbij men eene oplossing van col- 
lodium in ether over het oppervlak giet en het vliesje, dat na een 
half uur ontstaat, van den rand van het kwikbakje losmaakt en 
over het kwik heenschuift. Echter mislukt ook deze handelwijze 
verscheidene malen en neemt het welslagen bij herhaald gebruik van 
hetzelfde glaasje en kwik af. De beste uitkomsten werden verkregen 
door twee maat gedistilleerd kwik na filtering door een papieren 
trechter in een glazen bakje met uitgetrokken fijne punt te brengen. 
Dit bakje past met een geslepen rand in een cilinderglas, dat dooi- 
de fijne punt ook met kwik gevuld wordt. Het bakje is zelf door 
eene ingeslepen stop gesloten. Uit dit bakje laat men het kwik 
b Zie voor de centreeringen Haak, t. a. p. 
b Drude, Wied. Ann., 39, 492. 1892. 
*) Haak, Proefschrift, bl. 32. 
