Natuurkunde. — ■ H. G-koot; ,, Graviteit en stralingsdruk" . 
(Aangeboden door de Heeren W. H. Julius en E. Hertzsprung). 
§ 1. In 1910 gelukte liet Lebedew experimenteel stralingsdruk 
op gassen aan te toonen en de grootte van den druk te nieten. 
Na dien heeft liet niet aan pogingen ontbroken deze kracht in aan- 
merking te nemen bij astrophjsische onderzoekingen. 
Vooral Eddington en Jeans hebben hoogst merkwaardige 
resultaten bereikt, betreffende den bouw van ,,giant stars”, door, 
naast de graviteit, in hun vergelijkingen ook stralingsdruk op te 
nemen. Zij komen o. a. tot de conclusie, dat, door het optreden 
van dezen druk, de graviteit in het inwendige van een ster belang- 
rijk verminderd kan worden en wel des te meer, naarmate de 
dichtheid geringer is. 
Het ligt voor de hand dit onderzoek uil te breiden op toestanden, 
zooals wij die in nevelvlekken waarschijnlijk zullen aantreffen. En 
dit des te eerder, waar, door verschillende autoriteiten, de hjpothese 
is opgesteld, dat de wet van Newton niet geldig is gedurende het 
nevelstadium van een ster, d. i. gedurende den tijd, dat de ster 
zich vormt uit den oernevel. 
Door Kapteyn ’) en Campbell '') werd op deze wijze een verklaring 
gezocht voor het verwonderlijk feit, dat de E. B. der sterren aan- 
groeit naarmate men een verder gevorderd spectraaltype onderzoekt. 
Beiden geven eventueelen stralingsdruk op als een kracht, die de 
graviteit gedeeltelijk zou kunnen opheffen. 
Evenzoo roept F'. Nölke ®), bij zijn cosmogonetische beschouwingen 
op tal van plaatsen de hulp van den stralingsdruk in, om een niet 
constant zijn der gravitatie aannemelijk te maken. 
Men vindt daarbij nergens een schatting over de grootte van het 
mogelijk effect. Maar zoolang deze ontbreekt, blijven alle gevolg- 
trekkingen, die uitsluitend op kwalitatieve speculaties bei-usten, 
’) M. N. 77, (1916 — 17), p. 16 en p. 596; Astrophys. J. 48, (1918). 
*) M. N. 79, (1919), p. 319. 
**) J. G. Kapteyn, Astrophys. J. 1910 (April). 
■* * **) ) Campbell, Lick-Observ., Bulletin. Vol. VI N®. 196. 
®) ,Das Problem d. Entwicklung unseres Planetensystems”, Ausgabe (1919) 
Berlin; A. N. 188, (4509). 
