158 
onbetrouwbaar — zooals juist i)i de verscbilleude cosmogouieeu maar 
al te zeer blijkt. 
In het volgende moge men een poging zien, eenig oordeel te 
krijgen over de kwantitatieve verhoiidingeti. 
Daarbij doen zich drie verschillende problemen voor, die wij 
achtereenvolgens zullen bespreken ; 
A. Welken stralijigsdruk ondergaat een nevel van de rondom 
verspreide sterren (systeem : nevel-ster) ? 
B. Welken druk ondervindt een absorbeerend lichaam (planeet) 
van de sti'aling van een nabijgelegen, uitgebreiden nevel? 
C. Kunnen de deelen van een nevel door onderlinge bestraling 
elkander merkbaar afstooten? 
^ 2. Het systeem: nevel-ster. 
Wanneer wij een schatting wenschen te maken over de verhouding 
der aantrekkingskrachten, die een nevel van de rondom liggende 
sterren ondergaat en de afstootende krachten, teweeggebracht door 
de bestraling van deze zelfde sterren, kunnen wij beginnen op te 
merken, dat deze onafhankelijk is van de verdeeling in de ruimte 
der beschouwde sterren. Beide krachten toch zijn evenredig met 
r-^, hun verhouding wordt door den afstand dus niet beïnvloed. 
Daar niet alle sterren van dezelfde absolute grootte even groote 
massa hebben, zon men, om de resultante der werkende krachten 
te bepalen, feitelijk precies bekend moeten zijn met den aard 
van elk der betrokken sterren. Dit is natuurlijk onmogelijk. Wij 
zullen bij ons onderzoek aannemen, dat gemiddeld alle sterren 
even groote massa hebben en even sterk stralen als onze zon. 
Onder deze vereenvoudigende veronderstelling is de verhouding 
van de attractie van het geheele sterrensysteem tot de afstooting, 
die de straling van ditzelfde systeem te weeg bi-engt, gelijk aan die 
van dezelfde krachten, uitgeoefend door één ster op eiken willekeurigen 
afstand. 
Met het oog op de genoemde hypothese *) van Kapteyn en Campbell, 
zullen wij het volgend ge\ al nader onderzoeken : 
Een ster met een massa, gelijk aan die van de zon, moge zich 
op 1 parsec. afstands bevinden van een bol vormige nevelmassa 
met een straal van 15000 astronomische eenheden. Gezien van nit 
de ster, beslaat de nevel het 0.0014st“ deel van den hemel. 
0 Zie ook de meening van H. Shapley, Astrophys. J. 50, (373), 1919. 
-) Den bolvorm kies ik alleen om de berekeningen te vereenvoudigen, men 
denke bier dus niet aan een planetarischen nevel, die, zooals bekend is, juist 
zeer snelle k. B. vertoont. 
