182 
nemers instellingen op de eindstrepen van N®. 19 eii N*. 27 hebben 
verricht; hunne verschillen waren: 
N®. 19 0.4 inikron, 
N®. 27 0.6 mikron. 
Hij laat daarop volgen: ,,L’explication en est évidente et elle a 
étè donnée d’avance: vos trois traits ne sont pas éqnidistants, et 
l’iin des observatenrs est inflnencé plus par enx qne raiitre”. 
Niettegenstaande de vele duizenden metingen door de Nederlandsche 
Commissie te Parijs op de meters N®. J9 en N®. 27 verricht, vindt 
men nergens in de uitvoerige verslagen door Bosscha opgesteld gewag 
gemaakt van eenigen hinderlijken invloed der nevenstrepen. Hetzelfde 
kan gezegd worden van de metingen door twee ingenieurs der Rijks- 
commissie van graadmeting met den Heer H. G. v. d. Sandh Bakhuyzen 
in 1913 en 1914 te Delft verricht ter vergelijking van de meetstaaf 
in den franschen toestel voor basismeting met den standaard N®. 27, 
waarvan een verslag is nitgebracht in de verslagen der Kon. Akademie 
van Wetenschappen Deel XXIII pag. 311. 
Naar aanleiding van deze metingen is een afzonderlijk onderzoek 
ingesteld omtrent de mogelijke systematische verschillen tusschen de 
nitkomste)) der drie waarnemers. Uitdrukkelijk zij hier vermeld dat 
de gewone persoonlijke font, die men altijd begaat als met een 
mikroskoop, voorzien van een evenwijdig dradenpaar, op een streep 
wordt ingesteld, door eene behoorlijke samenstelling der waar- 
nemingen was geëlimineerd. Men heeft dus getracht te vinden of er, 
buiten deze persoonlijke font, nog andere systematische fouten, ver- 
schillend voor de drie waarnemers, overgebleven waren, b.v. door 
de aanwezigheid der nevenstrepen, ongelijke dikte der eindstrepen 
van den meter en de meetstaaf, enz. 
Te dien einde heeft men de middelbare font van een metings- 
resnltaat opgemaakt door de vergelijking der uitkomsten op ver- 
scljillende dagen door een zelfden waarnemer verkregen; hierbij 
speelt dus de bovengenoemde systematische fout geen rol. Die middel- 
bare fouten waren voor den waarnemer W. ± 0.14, waarnemer D. 
± O.lü, waarnemer B. ± 0.18, dus gemiddeld ± 0.14 mikron. 
Daarna is diezelfde middelbare font berekend door vergelijking 
der uitkomsten van de drie waarnemers onderling, waarbij de syste- 
matische fout dus wel een rol speelt en de middelbare fout zal 
vergi'ooten. Het bleek nu dat volgens deze tweede berekening het 
bedrag van die middelbare font ±0.18 mikron was. Er is dus aan- 
wijzing van een mogelijke systematische fout, maar haar bedrag is 
klein, zeker niet veel grooter dan 0.1 mikron. 
Ter beantwoording van de vraag in hoever de dikte der eind- 
