200 
inonienteii '), die aan de moleculen der beschouwde gassen (waterstof, 
zuurstof en stikstof) op grond van de gegevens der toestandsverge- 
lijking moeten worden toegeschreven. 
Door schrijver dezes werden die quadrupoolmomenten afgeleid’) 
uil de experimenteel gevonden tweede viriaalcoëfficienten voor ge- 
noemde gassen bij geschikte temperaturen, door vergelijking met de 
voor vaste quadrupolen, dus bij niet inachtneming van de onder 
2’. genoemde verplaatsing der ladingen, afgeleide afhankelijkheid van 
den tweeden viriaalcoëfficient van de temperatuur. Later* *) werd 
aangetoond, dat de invloed van de verplaatsbaarheid der ladingen 
bij die temperaturen slechts gering is vergeleken met die van de 
aan de vaste quadrupolen te danken attractie. Daaruit volgt dan, 
dat de waarden, die men uit de experimenteele gegevens voor de 
quadrupoolmomenten atleidt, door het rekening houden met de ver- 
plaatsbaarheid der ladingen, geen belangrijke wijzigingen zullen 
ondergaan. 
Daarentegen komt Debue volgens eene andere wijze van bereke- 
king voor zuurstof en stikstof tot aanmerkelijk hoogere waarden 
\ oor de quadrupoolmomenten en meent hij op verschillende gronden 
aan deze hoogere waarden de voorkeur te moeten geven. 
In deze mededeeling zal nader blijken dat schrijver dezes zich bij 
deze meening niet kan aansluiten, en zal door verdere bei-ekeningen 
nagegaan worden welken invloed het in rekening brengen van de 
polariseerbaarheid der moleculen heeft op de waarde, die voor het 
quadrupoolmoment gevonden woi’dt. Daarbij zal blijken, dat die 
invloed inderdaad, zooals verwacht werd, gering is. 
^ 2. Rectijicatie. Allereerst zij hier vermeld, dat mij nu gebleken 
is dat bij mijne vroegere l)erekening van het quadrupoolmoment van 
waterstof op het laatste oogenblik een rekenfout is ingeslopen. Uit 
de in Leiden Suppl. N“. 39a ^ 5 genoemde waarden voor cs en v 
volgt voor het quadrupoolmoment van het waterstofmolecuul : 
fi, = 1,17 X 10 “ 2 (> [e.s.e. X cm.’], 
in plaats van de aldaar gegeven waarde^). 
q Bij een molecuul, dat niet omwenlelingssymmetrisch is (en geen bipoolmoment heeft), 
treedt in de plaats hiervan een gemiddeld quadrupoolmoment, vergel. Debue 1. c. 
2) Leiden Suppl. N". 39a. Deze Versl. Sept. 1915, p. 614. Deze Meded. N". 6a, 
deze Versl. 29, p. 718, 1920. 
*) l.c. p. 000, noot 2. 
q In noot 1 p 15 aldaar leze men dus 0,70X10-8 in plaats van 0,92 X 10-8. 
Verder verliest de opmerking in § 1 van Meded. N^. 6a, deze Versl. 29, p. 718, 
1920, betreffende de overeenstemming van de waarden voor het quadrupoolmoment, 
die volgen uit de toestandsvergelijking en uit hel model van Bohr-Debije, haar zin. 
