201 
Waar nu Debue bij zijne berekening van liet quadrupoolmoinent 
van waterstof kwam tot de waarde 
fi, = 2,14 X 
blijkt dat ook voor waterstof de beide wijzen \ an berekening tot 
belangrijk verschillende uitkomsten leiden. 
^ 8. Debue baseert zijne meening, dat de polai'isalie, die de 
moleculen onder elkanders wei'king ondergaan, een belangrijke rol 
speelt, voornamelijk op de waarden der coëfficiënten geiniddelde 
gereduceerde toestandsvergelijking. Reeds toen Kameklingh Onnes 
ten behoeve van eene systematische samenvatting en discussie van 
het waarnemingsmateriaal en \an de afwijkingen van de wet der 
overeenstemmende toestanden deze gemiddelde toestandsvergelijking 
opstelde, wees hij er echter tevens nadrukkelijk op ‘), dat zij voor 
geen enkele stof met de werkelijke gereduceerde toestandsveigelijking 
zal samenvallen. Zij zou dit slechts dan doen, als de stoften, die de 
gegevens voor de afleiding van de gemiddelde gereduceerde toestands- 
vergelijking geleverd hebben, nauwkeurig aan de wet van de over- 
eenstemmende toestanden gehoorzaamden. Nu is dit, in het bijzonder 
wat betreft waterstof in vergelijking met stikstof en zuurstof, welke 
gassen juist de gegevens geleverd hebben voor de hoogere geredu- 
ceerde tetnperatureu, die voor ons vraagstuk van het meeste belang 
zijn, geenszins het geval. Dit wordt o. a. zeer duidelijk gedemonstreerd 
door het feit, dat men, teneinde voor de groote volumes en voor 
het gebied van gereduceerde temperaturen dat beantwoordt aan het 
temperatuurgebied, waarvoor door Amagat metingen met O, en 
zijn verricht, de gereduceerde toestandsvergelijkingen van te doen 
correspondeeren met die van en iV,, als kritische reductie- 
temperatiiur voor //, moet kiezen ’) 43, terwijl daarentegen de kritische 
temperatuur van 33 is. Het is nu zonder meer duidelijk, dat de 
temperatuurfunctie, die den gereduceerden tweeden viriaal-coëfficient 
voorstelt als functie van de gereduceerde temperatuur t, wanneer zij, 
zooals dat bij de gemiddelde gereduceerde toestandsvergelijking het geval 
is, verkregen is door de waarden ontleend aan //, met die van 0^,N^ 
enz. te verbinden, en daarbij voor //, evenals voor 0^ en iV, met 
experimeïiteele waarden van Tk gei-educeerd is, eeri belangrijk ander 
verloop kan vertoonen, dan beantwoordt aan het gedrag van een 
enkele dier stoffen. 
M Zie b.v. Leiden Gomm. N* *'. 74 § 4, 1901. 
*) H. Kamerlingh Onnes en G. Braak. Leiden Gomm. N'^. 976, p. 39. 
H. Kamerlingh Onnes en W. H. Keesom. Die Zustandsgleichung. Math. 
Enz. V 10. Leiden Suppl. N". 23, noot 399. 
