202 
Voor de behandeling van qnaesties als de hier in bespreking zijnde 
is de gemiddelde gereduceerde toestandsvergelijking dus minder 
geschikt. 
Beter ware het uit te gaan van de speciale gereduceerde toestands- 
vergelijking van waterstof'). Intnsschen zou bij het onderhavige 
vraagstuk de speciale toestandsvergelijking ook slechts dan tot be- 
trouwbare resultaten leiden, als zij in het bijzonder aan hooge tempe- 
raturen zou zijn aangesloten. Dit is echter niet het geval. De aan 
de metingen van Kamerlingh Onnes en Braak aangesloten speciale 
toestandsvergelijking geeft bv. 
= 0,000893, 
eene waarde, die hooger is dan men uit directe grafische extrapolatie 
van de individueele waarden van B volgende uit de metingen van 
Kamerlingh Onnes en Braak mag verwachten. Daaruit volgt, dat 
ook deze speciale toestandsvergelijking bij de methode van bereke- 
ning, die door Debije gevolgd wordt, eene te groote waarde voor 
het quadrupoolmoment moet lexeren. 
Beter acht ik te handelen zooals door mij in vorige mededeelingen 
is geschied : de theoretisch afgeleide ontwikkeling voor B zoover 
uit te werken "), totdat een voldoende groot gebied, waarin metingen 
zijn verricht, omvat woidt, dan die ontwikkeling met de experi- 
menteele gegevens te vergelijken, en aldus b.v. de waarde van het 
quadrupoolmoment af te lelden. 
^ 4. Verdere ontwikkeling van den tweeden viriaalcoëfficient voor 
holvormige poliseerbare quadrupoohnoleciden. Ten einde bij de aflei- 
ding van het quadrupoolmoment den invloed van de polariseerbaai’- 
heid der moleculen in rekening te kunnen brengen, is de in Meded. 
N°. ^ 3 begonnen ontwikkeling met een paar termen uitgebreid. 
Daarbij kan men met vrucht gebruik maken van de formules gege- 
b Zie Leiden Comm. N”. 109a, § 7, 1909. 
2) Het spreekt vanzelf, dat ik de bezwaren, door Debije in § 5 van zijn aan- 
gehaald artikel hiertegen naar voren gebracht, als juist erken. Zij toonen aan, dat 
de zoo verkregen uitkomsten slechts onder voorbehoud kunnen worden aanvaard, 
gelijk dit in het bijzonder in Meded. N '. 6a § 4 door mij uitdrukkelijk naar voren 
werd gebracht. Dit alles maakt nauwkeurige metingen betreffende den tweeden 
viriaalcoëfficient bij hoogere temperaturen dringend gewenscht. Intusschen schijnt 
het mij niet geheel van belang ontbloot, dat met de hier gemaakte vereenvoudigende 
onderstellingen (quadrupolaire werking, nog geen quanta-afwijkingen, botsingen als 
van harde bollen) in het beschouwde temperatuurgebied eene zoo goede aansluiting 
aan de voorhanden experimenteele gegevens verkregen wordt. 
