211 
De aangelieclite bijlage geeft een verklaring van liet ontstaan van 
dit artesische water, zooals dat veelvuldig bij de exploitatie der 
duinterreinen is aangetroffen. 
2. Een doorloopende waterkeerende laag, een waterdicht schot, 
dat het oppervlakkige duinwater van het diepe duinwater (Vkkbekk’s 
artesisch water) zou scheiden, bestaat niet. De water slecht door- 
latende lagen in en onder de duinen zijn allerminst waterdictite 
schotten. Geologisch onderzoek heeft dat op tal van plaatsen bewezen. 
De waterkeerende lagen bleken steeds onderbroken te zijn, wat hun 
kleigehalte en dikte betreft veel afwisseling aan te bieden en water 
overal in meerdere of mindere mate door te laten. Het water in de 
duinen zelve vloeit dan ook niet geheel, zelfs niet hoofdzakelijk, 
zijdelings, dus boven zulk een waterkeerende laag of schot, die 
veelal even beneden A.P. of iets dieper wordt aangeti-offen, weg, 
maar dit bovenwater kan den allicht duizendmaal korteren verti- 
kalen weg door de veel weerstand biedende, maar niet volkomen 
waterafsluitende kleilaag, over het geheel, in korteren tijd afleggen 
dan den veel langeren, nagenoeg horizontaleïi weg naar de randen 
der duinen door weinig weei’Stand biedende zandlagen ; op deze wijze 
kan het oppervlakkige duinwater het diepe duinwater voeden. 
De scherpe scheiding, die Verbeek aanneemt tusschen bovenduin- 
water met open waterspiegel (nappe libre) en artesisch water of 
diepduinwater met besloten waterspiegel (nappe capiive), bestaat in 
werkelijkheid niet. Oppervlakkig en diep duinwater slaan in nauw 
verband met elkaar. De stijghoogte van het diepe of artesische water 
verandert met de wisselingen in regenval en aan den andeien kant 
stijgt en daalt water van gewone welputten nabij het strand en 
zelfs in gegraven kuilen, op een paar honderd meter afstand daar- 
van in duinpannen gelegen, met de wisseling der getijden. 
3. Hoewel op vele plaatsen, zooals bijv. in de duingebieden der 
Amsterdamsche waterleiding, het diepe duinwater gewonnen wordt 
uit de goed water doorlatende lagen, die onder een slecht door- 
latende kleihoudende laag liggen en hoewel daar beneden, bij 78 M. 
beneden A.P., weder een miti of meer waterkeerejide laag volgt, is 
het onjuist te zeggen, dat het artesische water onder de duinen 
tusschen twee waterkeerende lagen als tusschen twee waterdichte 
schotten is opgesloten. 
4. Goed vastgestelde hydrologische feiten, in alle onderzochte 
duingebieden waargenomen, welke feiten de heer Verbeek geheel 
voorbijziet, zijn volstrekt on vereen igbaar met zijn voorstelling van 
uit het Oosten naar het duingebied gerichte artesische stroomen. 
Vooral voor de duinen van den Amsterdamschen watervang tusschen 
14* 
