437 
grond. Hnii algemeenheid kan in verband staan met linn rijkdom 
aan exoenzymen, waaronder diastase, pektinase en trj'[)sine; zij 
kunnen zelfs* leven en gisten van de substantie van Azotohacter. 
Daar zij zeer resistente sporen voortbrengen, ontwikkelen zij zicli 
ook in gepasteuriseerde of gedurende korten tijd gekookte kuituren. 
Vooral in dit geval is voor hun aantoonijig infektie met reinknllunr 
van Azotohacter na het koken en afkoelen aan te bevelen, daar de 
,, kleine bakteriën” voor de zuurstofabsorptie noodig, evenals Azoto- 
bactev, door het pasten i'iseeren of koken gedood worden. 
Ook voor de stikstof binding dooi- de anaëroben is de aanwezig- 
heid van krijt in de kultuurvloeistof gunstig, maar blijkbaar berust 
dit op het neutraliseeren van het uit de suikers gevormde boterzuur 
en niet op de noodzakelijkheid van het element calcinm voor hnn 
ontwikkeling, zooals bij Azotohacter. Dit blijkt uit de volgende proef. 
Ent men de manniethondende kultuurvloeistof, boven beschreven, 
zonder toevoeging van krijt, met vruchtbaren tuingrond, dan blijkt 
het kalkgehalte voldoende om na eenige dagen een vrij flinke 
AzotohacterhmA te doen ontstaan, waaronder zich waterstof en kool- 
zuur ontwikkelen door Granidohacter. Indien men echter aan deze 
kultuurvloeistof een weinig natrinmoxalaat toevoegt, voldoende om 
al het calcium als oxalaat te precipiteeren, dan blijkt de groei van 
Azotohacter onmogelijk te zijn, terwijl de boterzuurgisting en de 
clostridiumvorming door Granidohacter daarin normaal verloopen. *) 
Natuurlijk is de proef op deze wijze met manniet genomen, te 
verkiezen boven die inet glukose of andere suikers, waaruit zuur 
kan ontstaan, dat ook voor de. boterzuurfermenten nadeelig is. 
De algemeenheid der anaërobe stikstof binders zelfs in de armste 
gronden, schijnt te bewijzen, dat zij niet kunnen beschouwd worden 
als faktoren, welke de vruchtbaarheid sterk verhoogen, maar eeu 
juist inzicht in hun werking zal eerst verkregen worden door ver- 
gelijkende proeven, waarbij zij niet en wel tegenwoordig zijn. Het is 
mij gebleken dat zulke proeven zeer moeielijk en omslachtig zijn. 
Wat Azotohacter betreft is het waarschijnlijk, dat het voorkomeri 
daarvan niet alleen de vruchtbaarheid vau den grond bewijst, maar 
ook bijdi'aagt tot de vermeerderijig vati die vruchtbaarheid. 
Het voorafgaande samenvattend blijkt : 
Ten eerste, dat alle tot nn toe onderzochte vruchtbare gronden 
rijk zijn aan waarvan het aatital kiemen ongeveer parallel 
Daarentegen houdt, volgens een onderzoek van den Heer Ir. L. E. den 
Dooren de Jong, een weinig morphine den groei van Granulobacter tegen 
zonder dien van Azotohacter te verhinderen. 
