438 
gaal met den graad van vruchtbaarheid. In goeden tuingrond kan 
dit getal tot 300 per 1 cM’ bedragen, In IJsselklei te Gorssel werden 
in November 1921 omstreeks 100, in aardappel- en bollenvelden in 
de duinstreken 50 tot 100 Azotobacter kiemen per 1 cM® gevonden. 
tweede, dat de minder vruchtbare gronden, zooals de bemeste 
en onbemeste zand-, bosch- en heigronden onder Gorssel in 1921, 
alsmede de onbemeste duingronden, bij proeven in vroegere jaren 
genomen, geen kiemen van Azotobacter ckroöcoccum bevatten. 
Ten derde, dat de anaërobe stikstof bindende boterzuur- en butjl- 
fermenten in alle vruchtbare en onvruchtbare, zelfs de schraalste 
duin- en heigronden voorkomen, in een nog niel nauwkeurig bekend 
maar waarschijnlijk veel grooter aantal kiemen per cM’ grond dan 
het kiemgetal van Azotobacter zelfs in de \ ruchtbaarste gronden; 
deze kiemen kunnen inaktieve sporen zijn. 
Ten vierde, dat Az. cbroöcoccum zich niet kan ontwikkelen zonder 
kalkzouten in het voedsel, terwijl Granulobacter geen calcium voor 
de ontwikkeling vereischt. De armoede aan kalkzouten is echter niet 
de lioofdoorzaak voor het ontbreken van in de onvrucht- 
bare gronden. 
Voor de boekerij wordt ten geschenke aangeboden: 
1. door den Heer F. A. F. C. Went, namens den Heer G. Bremek, 
een exemplaar van diens dissertatie: ,,Een cytologisck onderzoek aan 
eenige soorten en soortsba staarden van het geslacht Saccha rum” . 
2. door den Heer H. Zwaardemaker, namens den Heer E. H. 
Jannink, een exemplaar van diens dissertatie: „De invloed van het 
kalium op de beweging van den darm”. 
De vergadering wordt gesloten. 
19 Januari 1922. 
