243 
eenzijdige belicliting nog een meer of minder aanzienlijke waarde 
hebben en hier zal ze dus gedurende de alzijdige belichting nog 
afnemen. Wanneei- ze hier dan haar laagste waarde bereikt, moet 
ze aan de voorzijde dus reeds eenigen tijd aan het toenemen zijn. 
In het eerste geval, bij een eenzijdige belichting, die door een 
alzijdige voorafgegaan wordt, zouden echter volgens mijn theorie, 
afgezien van die gevallen, waarin de alzijdige voorbelichtiug zeer 
zwak is, in het geheel geen antiphototrope krommingen op mogen 
treden. Aanvankelijk was ik dan ook geneigd, de juistheid van de 
opgaven omtrent het optreden van antiti-ope krommingen onder deze 
omstandigheden in twijfel te trekken, te meer daar deze opgaven 
uitei’st onzeker zijn; onder nagenoeg dezelfde omstandigheden zouden 
in het eene geval wel, in liet andere geen krommingen optreden. 
Op grond van de resultaten, die ik straks zal vermelden, ben ik 
echter nn wel geneigd, om de juistheid dezer opgaven in de meeste 
gevallen te aanvaarden. 
Indien er inderdaad behalve de door mij besproken oorzaak nog 
een andere zou zijn, die antiphototrope krommingen te voorschijn 
kon roepen, dan moest dit, zooals ik boven reeds opmerkte, blijken, 
wanneer men den tijdfactor zooveel mogelijk uitschakelde, dus 
wanneer men den belichtingsduur zooveel mogelijk verkortte. De 
voorsprong, die de aangroeiing der gevoeligheid in de voorzijde 
heeft, moet daardoor natuurlijk steeds kleiner worden en de anti- 
phototrope kromming dus eveneens. Daartoe heb ik nu eenige 
proeven genomen. Een volledige beschrijviiig kan hier achterwege 
blijven, daar deze slechts een herhaling zou zijn van hetgeen ik 
vroeger reeds gaf. Ik vermeld alleen, dat de lichthoeveelheid in 
enkele proefreeksen 9000 MKS. bedroeg en de belichtingsduur 3, 
12, 48 en 192 secunden, terwijl in andere proefreeksen een licht- 
hoeveelheid van 12000 MKS gekozen weid en een beliditingsduur 
van 1, 4, 16, 64 en 256 secunden. Na afloop van de belichting 
kwamen de plantjes op den kiinostaat en bleven daar 3 a 4 uur. 
Daarna werden de krommingen met elkander vergeleken. Het bleek 
nu, dat er overal antiphototrope krommingen optraden en dat erin 
de grootte dezer krommingen slechts onbeteekenende verschillen 
bestonden. Wel scheen het, dat de krommingen, die bij de langere 
belichtingstijden optraden, over het algemeen iets sterker waren, 
maar de verschillen waren te gering om veel gewicht in de schaal 
te leggen. 
Uit de hier beschreven proeven blijkt dus, dat er inderdaad nog 
een andere oorzaak is, die ajitiphototrope krommingen teweeg kan 
brengen. Daar de tijdfactor zooveel mogelijk uitgeschakeld werd, 
16* 
